የቀረጥ ነጻ ዕድል አተገባበር በቅጡ ይፈተሽ !

የቀረጥ ነጻ ዕድል ልማትን የማበረታቻ አንዱ ስልት ነው። መንግስት ይህንን ግምት ውስጥ በማስገባት በተለያዩ የኢንቨስትመንት ዘርፎች ለተሰማሩ ባለሀብቶችና አምራች ድርጅቶች የቀረጥ ነጻ  ፈቅዷል።  የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን መረጃ እንደሚያመለክተው በ2000 ዓ.ም  በሀገሪቱ 9 ቢሊዮን  ብር የነበረው የቀረጥ ነጻ እድል በ2008 ዓ.ም ወደ 71 ቢሊዮን ብር አድጓል።

መረጃው የቀረጥ ነጻ  እድሉን የመጠቀም አዝማሚያው በከፍተኛ ደረጃ ማሻቀቡን ያመለክታል። ይህ በአገሪቱ  ከአለው እድገት ጋር ተያይዞ በማኑፋክቸሪንግ፣ በኮንስትራክሽን፣ በቱሪዝምና በሌሎች ዘርፎች ከውጭ የሚገቡ ግብአቶች ፍላጎት ስለመጨመሩ ማሳያ ነው። በህግና ስርዓቱ መሰረት ከተመራ ብቻም  የቀረጥ ነጻ እድሉን ያጣጣሙት የየዘርፎቹ ተዋንያን  ትሩፋቱን የመቋደስ ተነሳሽነታቸው  ከፍ እያለ ስለመምጣቱም ያመላክታል።

በእርግጥ የቀረጥ ነጻ እድሉ ከአገሪቱ እድገት ጋር ተያይዞ እየጨመረ መምጣቱ የሚጠበቅ ነው። የየዘርፉ ተዋንያንም እድሉን አሟጠው ለመጠቀም የሚያደርጉት ጥረት በጤናማነቱ ይወሰዳል። ይሁንና መንግስት የፈጠረውን መልካም አጋጣሚ ተጠቅመው እድሉን የኪራይ ሰብሳቢነትና በአቆራጭ የመበልፀጊያ  ምንጭ ያደረጉ ጥገኛ ባለሀብቶች መፈልፈላቸው አሳሳቢ  እየሆነ መጥቶል ።

የዚህ ዝንባሌና ተግባር ማሳያ የሚሆኑ በርካታ ጉዳዮች ይነሳሉ። የቀረጥ ነጻ እድሉን በከፍተኛ ደረጃ ከሚጠቀሙት አካላት  መካከል የኮንስትራክሽንና የቱሪዝም ዘርፎች  ተጠቃሽ ናቸው። መንግስት ለዘርፎቹ በሰጠው እድል የተለያዩ የግንባታ ቁሶችና ተሽከርካሪዎች  ያለ ቀረጥ ወደ  አገር ውስጥ ይገባሉ። ይሁንና ምን ያህሎቹ ለተገቢው አላማ እያዋሉት ነው የሚለው ሲፈተሽ  ኪራይ ሰብሳቢነቱ ሚዛን እየደፋ  ስለመምጣቱ   የሚጠቁሙ  መረጃዎች እውነታውን ገሃድ ያደርጉታል።

ለአብነት በ2008 በጀት አመት በስድስት ወራት ግምታቻው 50 ሚሊዮን ብር የሆኑ ከቀረጥ ነጻ የገቡ የግንባታ ዕቃዎች ያለአግባብ ጥቅም ላይ ሲውሉ መያዛቸውን የሚጠቁመው መረጃ ቆም ተብሎ መታሰብ እንዳለበት የሚያመለክት ነው። በቱሪዝምና በሌሎችም ዘርፉች ከቀረጥ ነፃ የገቡ ተሽከርካሪዎችና ማሽኖች  ለሌላ አላማ ሲውሉ በመገኘታቸው 10 ሚሊዮን ብር  ቀረጥና ታክስ እንዲከፍሉ መደረጉን የሚያሳየው  የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን መረጃም  የማበረታቻ እድሉ በህገ ወጦች እየተጠለፈ ስለመሆኑ አቢይ ማሳያ ነው።

በቀረጥ ነጻ እድሉ ተጠቃሚ የሆኑትን አካለት በሙሉ በአንድ ቋት በመጨፍለቅ የህገ ወጡ ተግባር ተሳታፊ ናቸው  ማለት ግን አይቻልም። ይሁንና የጥቂቶች ራስ ወዳድነት የፈጠረው የኪራይ ሰብሳቢነት አባዜ ና ስራዉን የሚመሩና የሚያስፈፅሙ አንዳንድ ህገወጥ ተባባሪ የመንግስት አካላት  ድርጊት የሌሎችን ልማታዊ ባለሀብቶች አርአያነት ያለው ስራ ያደበዝዛል። ልማታዊ አካሄድንም ያዳክማል፡፡ ስለዚህም ጉዳዩ  ፈጣንና ጠንካራ መፍትሄ ሊበጅለት ይገባል።

የመፍትሄ ጉዳይ ሲነሳ በቅድሚያ ተዋናይ መሆን ያለባቸው በየዘርፎቹ የተሰማሩት አካላት ናቸው።  በዚህ ተግባር ስማቸው  ከሚጠቀሰው መካከል የኮንስትራክሽን፣ የኢንዱስትሪ ፣ የቱሪዝምና የሌሎችም ዘርፎች ባለድርሻዎች ያቋቋሟቸው ማህበራት ህገ ወጥ ተግባሩን በመከላከል ረገድ ሚናቸውን መወጣት አለባቸው።   ማህበራቱ በየሙያው የተሰማሩትንና በህገ ወጡ ተግባር የሚሳተፉትን አካላት ለመለየት የተሻለ ቅርበት ስላላቸው በህጋዊነት ከለላ የተሰገሰጉትን ኪራይ ሰብሳቢዎች በዋናነት  ማጋለጥ አለባቸው። አደረጃጀታቸውንም ህገ ወጥነትን ሊያመክን በሚያስችል ደረጃ ማዋቀር ይጠበቅባቸዋል።  ለእዚህም የሚገዛቸው የሙያ ስነምግባር ደንብ ከማዘጋጀት ባሻገር ሌሎችንም የመከታተያ እና የመቆጣጠሪያ ስልት በመንደፍ መንግስትን ሊያግዙ ግድ ይላቸዋል።

የቀረጥ ነጻ እድሉን ከመፍቀድ ጀምሮ ወደ አገር ውስጥ የገቡት እቃዎች በምን መልኩ አገልግሎት እየሰጡ እንደሆነ እስከመቆጣጠር ድረስ ባለው ሂደት ተሳታፊ የሆኑ የመንግስት አስፈጻሚ አካላትም  ተግባራቸውን በቅጡ ሊፈትሹ ይገባል። መሬት ላይ በሌለ እውነታ ፈቃድ አውጥተው የእድሉ ተጠቃሚ በመሆን ለኪራይ ሰብሳቢነት የሚያውሉ አካላት ተግባር በአስፈጻሚ ውስጥ ከሚገኙ ተባባሪዎቻቸው ውጪ የሚሳካ  እንዳልሆነ ግንዛቤ ይዞ መታገልም ግድ ይላል። ወደ አገር ውስጥ ገብተው የሚደረገውን ቁጥጥር በማለፍ ተገቢ ላልሆነ አላማ ሲውሉ በጥቅም በመደራደር አጋዥ የሚሆኑት በመንግስት መዋቅር የተሰገሰጉ አጋሮች እጅ ስለሚገባበት ጥብቅ ክትትል ብሎም እርምጃ መውሰድ ተገቢ ነው።

ቅንጅታዊ ስራ የመፍትሄው አካል ሊሆን ይገባል። ስራው የሚመለከታቸው ባለድርሻዎች የቁጥጥሩን፣ የክትትሉን እንዲሁም የወጡ ህጎችን ተግባራዊነት የሚገመግሙበት የጋራ መድረክ በማዘጋጀት  ሊሻሻሉ የሚገባቸውን የመፍትሄ አቅጣጫዎች ሊያስቀምጡ ይገባል።

መንግስት  ግብር በማስከፈልና ተገቢዉን ታክስ በመሰብሰብ የዜጎችን ህይወት ሊለውጥ የሚችል ከፍተኛ ገንዘብ ይቅርብኝ በማለት ለተቀደሰ አላማ ዋጋ ሲከፍል ህገ ወጦች የግል ካዝናቸውን ለመሙላት የሚጠቀሙበት ሁኔታ በጊዜ ካልተገታ አሉታዊ ጎኑ ይበዛል። የኢፍትሃዊነት በርም ይሰፋል፡፡  ልማታዊ ባለሀብቱን ያዳክማል፣ ህገ ወጥነት የበላይነት እንዲይዝ በር ይከፍታል፣  የስራ እድል እንዲፈጥሩ የታሰበላቸውን ዘርፎች ያቀጭጫል።  ስለዚህም የቀረጥ ነጻ እድሉ የተሰጠው ከከፍተኛ ኃላፊነት ጋር በመሆኑ ሁሉም  ተገቢውን ህጋዊ ግዴታውን ይወጣ። አሰራሩም ይጥበቅ ፡፡

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

የጎብኝዎች ብዛት

0003321909
TodayToday1075
YesterdayYesterday5073
This_WeekThis_Week31600
This_MonthThis_Month97835
All_DaysAll_Days3321909

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።