ሩሲያና ሳውዲ አረቢያ ወደ ታሪካዊ ወዳጅነት Featured

11 Oct 2017

ሳውዲ አረቢያ ላይ እስካሁን ቀጥተኛ ወታደራዊ ጥቃት ደርሶባት አሜሪካን ስትከላከልላት ባንመለከትም፣ ማንኛውም የጦር ከለላ የመስጠት የሁለትዮሽ ስምምነታቸው ግን እንዳለ ነው። በምላሹም ሳውዲም ቃሏን አክብራ የነዳጅ ዘይት ግብይቷን በዶላር ብቻ እየፈፀመች ትገኛለች። ስለዚህ አገራቱ ያሰሩት የወዳጅነት ውል እንደፀና ነው ማለት ነው። ከዚህ በኋላስ ግንኙነታቸው ወዴት ያመራ ይሆን? የሚለውን ጥያቄ የተለያዩ ምሁራን እና የዘርፉ ተንታኝኞች የተለያዩ ሀሳባቸውን ገልፀዋል፡፡

በቀደሙት ዓመታት ከዚህ መለስ የማይባል ጥቅምን ለአሜሪካን የሰጠውና፣ ለአሜሪካን ኢኮኖሚያዊ፣ ወታደራዊ፣ ፖለቲካዊና ማህበራዊ የበላይነት ጉልህ ድርሻ እንዳለው የሚነገረው ይህ ስምምነት፤ ለአሜሪካን የሚሰጠው ዋጋ በየጊዜው እየተመናመነ መምጣቱን የተለያዩ ባለሙያዎች ይገልፃሉ። ይህንን ስምምነት አሜሪካን ብታፈርሰው የጉዳቷ መጠን ሲመዘን ከሳውዲ የበለጠ ነው ተብሏል። ምክንያቱም በሳውዲ በኩል ያለው የውል ግዴታ የነዳጅ ዘይቷን በአሜሪካን ዶላር ብቻ እንድትሸጥ የሚያደርግ ነው። ስለሆነም ስምምነቱ ቢፈርስ ሳውዲ ዘይቷን በፈለገችው የገንዘብ ዓይነት የመሸጥ ነፃነት ይሰጣታል። ይህ ደግሞ በአሜሪካን ላይ ምንም ያህል ጉዳት እንደማያስከትል የሚገልፁ አሉ።

የአሜሪካን ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ በምርጫ ቅስቀሳቸው ወቅት፣ «አሜሪካን ለሳውዲ እየሰጠች ባለው ወታደራዊ ከለላ ተጠቃሚ እየሆነች አይደለም፤ ስለዚህ፣ ሳውዲ ለአሜሪካን ክፍያ መፈፀም ይጠበቅባታል» ሲሉ ተናግረዋል። የፕሬዚዳንቱ ንግግር አሜሪካን ከሳውዲ ጋር ያሰረችውን ውል ባሻት ጊዜ ልታፈርሰው እንደምትችል የጠቆመ እንደሆነ እና ውሉ ለአሜሪካን አንገብጋቢ የሚሆንበት ዕድል እንዳበቃ ይጠቁማል። ይህ ማለት አሜሪካን ለሳውዲ ብላ ደሟን የምታፈስበት፣ አጥንቷን የምትከሰክስበት ምክንያት አይኖርም ማለት ነው። ስለዚህ የአሜሪካንና የሳውዲ ውል ሳውዲን ከሩሲያ ወታደራዊ ጥቃት የመታደግ አቅሙ የሳሳ መሆኑን የተለያዩ የዘርፉ ምሁራን ይገልፃሉ።

ሌላው ነጥብ ሩሲያ በመካከለኛው ምሥራቅ ለወጠነችው ዕቅድ ስኬታማነት ያላት ቁርጠኝነት ከፍተኛ ነው። ይኸው ቁርጠኝነቷ ከሳውዲ ጋር ቢያላትማት የሚገርም አይሆንም። ሳውዲ ለሶሪያና የመን ግጭቶች አንደኛዋና ዋነኛዋ የገንዘብ ምንጭ መሆኗን ሩሲያ ለረጅም ጊዚያት ስትወቅሰ እንደነበር የሚታወስ ነው። ይህንን በተመለከተ የኢራን ታዋቂ ዲፕሎማት የሆኑት ሰይድ ሁሤን ሞሳቪያን፣ «የሶሪያ ቀውስ፣ የሳውዲ ተቃዋሚዎችን በገንዘብና በመሣሪያ የመርዳት ውጤት ነው» በማለት የቀውሱን ቀጥተኛ ኃላፊነት ለሳውዲ አሸክመውታል።

ሩሲያም የዲፕሎማቱን አስተያየት ትጋራለች። ከብዙ ድካም በኋላ የተወሰኑ የሶሪያ ታጣቂዎች የተኩስ አቁም ስምምነት እንዲፈራረሙ ሩሲያ ማድረግ ችላለች። ይሁንና፣ ከተኩስ አቁም ስምምነት አልፎ የሶሪያ ጦርነት ቢያበቃም እንኳን፤ ሳውዲ አረቢያና ኳታር እጃቸውን ከሶሪያ እስካላነሱ ድረስ ሶሪያ መረጋጋትን ታገኛለች ተብሎ አይታሰብም። ከእዚህ ቀደም ሳውዲ ከሶሪያ ጉዳይ ፊቷን እንድታዞር ለማግባባት ሩሲያ ያደረገችው ዲፕሎማሲያዊ ጥረት ሁሉ ፍሬ ቢስ ሆኗል። በኢኮኖሚው መስክም ሳውዲ ሩሲያን ክፉኛ እየተፈታተናት ትገኛለች። ባጭሩ፣ ሳውዲ በሩሲያ ጎዳና ላይ መንገድ ዘግታ መቆሟ የሚታወስ ነው፡፡

እንደ አልጀዚራ የዜና ትንታኔ ከሆነም፤ ሳውዲን በአንዳች መንገድ ማስገደድ አስፈላጊ ስለሆነ ቀጥተኛ ወታደራዊ እርምጃ መውሰድ ለሩሲያ ሁለተኛ የሌለው ብቸኛ አማራጭ ሆኗል። ለዚህ ደግሞ ቁርጠኝነቱም ብቃቱም አላት። ከቁርጠኝነቷ በተጨማሪም፣ ሩሲያ ሳውዲ ላይ አንዳች ቀጥተኛ ወታደራዊ ጥቃት ብትፈፅም አያሌ ጥቅሞችን የምታገኝ ይሆናል። ከእነዚህም ውስጥ ሳውዲ ከሶሪያና የመን እጇን እንድታነሳ በማስገደድ ሩሲያ በሁለቱ አገራት እንዲኖር የምትሻውን ሥርዓት ማምጣት ያስችላታል። በመካከለኛው ምሥራቅ ላይ ያላትን ጉልበት በማሳየትም አካባቢው ላይ ያላትን ተፅዕኖ ታጠናክርበታለች። ኢኮኖሚዋን እየጎዳ ያለውን የነዳጅ ዘይት የዓለም ገበያ ዋጋም ከፍ ለማድረግ ይረዳታል። የተዘረዘሩት ነጥቦች፣ ሩሲያ ሳውዲ ላይ ወታደራዊ ጥቃት ብትሰነዝር ታገኛለች ተብሎ ከሚታሰቡት ጥቅሞች የተወሰኑት ሲሆኑ፤ በፖለቲካ መነጽር ሲታዩ ያላቸው ዋጋ የሩሲያን ቁርጠኝነት ያጠናክሩታል።

ለዚህ ትንታኔ ግብዓት የሆነው ሌላው ኩነት ደግሞ፣ 7 የሳውዲ ነገሥታትንና 12 የአሜሪካን ፕሬዚዳንቶችን የዘለቀው የአሜሪካንና የሳውዲ ፍቅር እየተቀዛቀዘ መምጣቱ፣ አሜሪካን ሳውዲን ከጥቃት ለመታደግ የሚኖራትን ተነሳሽነት እንደሚያሳንሰው መታመኑ ነው። ከ43 ዓመታት በላይ ያስቆጠረው የአሜሪካንና የሳውዲ ፍቅር አሁን ላይ ጋሬጣ በዝቶበታል። በይበልጥ አሜሪካን ላይ በደረሰው «9/11» በመባል ከሚታወቀው ጥቃት በኋላ ተባብሶበታል። ኦሳማ ቢንላዲን አቀናብሮታል ብላ አሜሪካን የምትወነጅለውና እ... መስከረም 11 ቀን 2001 በአሜሪካን ላይ የተፈፀመውን ጥቃት ሲመረምር የሰነበተው የአሜሪካን መርማሪ ኮሚሽን፣ የምርመራው ውጤት ጣቱን ወደ ሳውዲ ቀስሯል። አሜሪካን በጥቃቱ ተሳትፈዋል ከምትላቸው 19 ተጠርጣሪዎች 15ቱ የሳውዲ ዜግነት ያላቸው ናቸው። በርግጥ ሳውዲ እንደአገር ከጥቃቱ ጋር ተያይዛ ባትጠቀስም፣ የጥቃቱ አቀናባሪዎች ኢኮኖሚያዊ መሠረታቸው ሳውዲ ውስጥ መሆኑን የምርመራ ውጤቱ ያጋልጣል።

«የሳውዲ ገንዘብ ሽብርተኝነትን እየደገፈ ነው» በሚል፣ አሜሪካ ሳውዲን በተዘዋዋሪ ኮንናለች። ይሁንና ሳውዲን በደፈናው ከመኮነን በዘለለ የአሜሪካን መንግሥት በጉዳዩ ላይ በይፋ ገፍቶ አልተጓዘበትም። እንዲሁም፣ ውጤቱን በይፋ ለሕዝብ ከመግለፅ ተቆጥቧል። የዚህ ምክንያቱ ደግሞ የአሜሪካን መንግሥት በሳውዲ ላይ ያለው የጠበቀ ኢኮኖሚያዊና ስትራቴጂካዊ ፍላጎት ነው። ሆኖም፣ የአሜሪካን ኮንግረስ በሳውዲ ላይ የወታደራዊ መሣሪያ ሽያጭ ዕቀባ ለማድረግ ወይም ገደብ ለማበጀት ጉዳዩን እያጠናው ይገኛል፤ ይኸውም፣ የሁለቱን አገራት ፍቅር መቀዛቀዙን አመላካች ነው።

የተለያዩ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ ተንታኞች እንዳሉት በፈረንጆቹ አቆጣጠር ከ2010 ጀምሮ ሳውዲ፣ የተባበሩት ዐረብ ኢምሬትስንና ኳታርን ተባባሪዎቿ በማድረግ ራሷን የቀጠናው ኃያል (Regional Power) የማድረግ እንቅስቃሴ እያደረገች ትገኛለች። በየመንና በሶሪያ የርስበርስ ግጭት ውስጥ እጇን በቀጥታ ከማስገባት ባለፈ፣ በቅርቡ ደግሞ በአፍሪካ ቀንድ ወታደራዊ ካምፖችን መገንባት ጀምራለች (ኤርትራና ጅቡቲ በሂደት ላይ ነው)። የአክሲዮን ገበያውን ጨምሮ፣ በአሜሪካን ኢኮኖሚ ውስጥ ያላትን ከ750 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገንዘብ ለማውጣት አሜሪካን ላይ ዛቻ እስከመሰንዘር ደርሳለች።

በተጨማሪም ፀረ አሜሪካንና ምዕራባውያን የሆኑ ኃይሎች የገንዘብ ምንጫቸው ሳውዲ ውስጥ ነው የሚለው ክስ ከየአቅጣጫው በርትቷል። አሜሪካን ከእነዚህ ኃይሎች የጥቃት ሥጋት ነፃ አይደለችም። ይኸውም፣ የአገራቱን ፍቅር አዳክሞታል። ከዚያም አልፎ፣ በመካከለኛው ምሥራቅ የነበራት ጂኦፖለቲካዊ ፍላጎት በተወሰነ መልኩ መቀየር ጀምሯል። በጦር መሣሪያ ግዢ ከዓለም አገራት 3ኛ ደረጃን የተጎናፀፈችው ሳውዲ፣ በዓመት 56 ቢሊዮን ዶላር ለዚሁ ዓላማ ታፈሳለች፤ ይኸውም የአሜሪካንን ኪስ የሚያደልብ ነው። ሳውዲ በአሜሪካን ኢኮኖሚ ውስጥ ያላት ከ750 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገንዘብ ለአሜሪካን ኢኮኖሚ ትልቅ ሚና አለው፡፡

ሩሲያ በሳውዲ ላይ ጦርነት እንደማታውጅ ሁሉም የፖለቲካ ጠበብቶች ይስማማሉ። እነዚህ ጠበብቶች፣ «ምንም እንኳን ሩሲያ ሳውዲን ‹ውረጅ እንውረድ› በማለት ሠራዊቷን ልታዘምትባት ባትደፍርም፣ የተወሰኑ የሳውዲን ወታደራዊ ስትራቴጂክ ቦታዎች መርጣ በአየር ወይም በሚሳይል ልትደበድብ ትችላለች። ከሰፊ ጦርነት በመለስ ያለ አነስተኛ ወታደራዊ ጥቃት ብትፈፅም፣ ከአሜሪካንም ቢሆን ያን ያክል የከረረ ተቃውሞ አይገጥማትም» የሚል አስተያየት ያክላሉ። በርግጥ ይህንን ሃሣብ የሚያስጨብጡ ወቅታዊ ኩነቶች እየበረከቱ በመሄዳቸው፣ ከተቀሩት መላምቶች ይልቅ በፖለቲካ ልሂቃኑ ዘንድ ይኼኛው መላምት ሚዛን የደፋ ሆኗል። በእርግጥ፣ ይህም ቢሆን ያለአሜሪካን በጎ ፈቃድ አስቸጋሪ ነውና፣ ከድብደባው አሜሪካን አንዳች ጥቅም የምታገኝበት ሊሆን ይገባል። ከአሜሪካን አንፃር ካየነው፣ በርግጥ አሜሪካን ከሳውዲ ጋር ወደተካረረ ነገር መግባት አትፈልግም።

የሳውዲ ወቅታዊ ሁኔታ ለአሜሪካን ውለታ የገነነ ዋጋ የሚሰጥ አልሆነም። ስለዚህ፣ አሜሪካን ለሳውዲ ደኅንነት ያላትን ድርሻ ክብደቱን የምታሳይበት አጋጣሚ ትሻለች፤ በተቃራኒ ሳውዲ ከኢራን ጋር በብርቱ ተፋጥጣ ባለችበት በዚህ ወቅት ከሩሲያ ጋር መካረሯን ትታ ሰላም ለመፍጠር እየተጋች ትገኛለች፡፡

የሳውዲአረቢያው ንጉስ ሰልማን በሞስኮ የአራት ቀን ጉብኝት አድርገዋል፡፡ የንጉስ ሰልማን ይፋዊ ጉብኝትን ተከትሎ በሳውዲ ንጉሳዊ አስተዳደር እና በሞስኮ መካከል የተለየ የተባለለት 15 አዳዲስ ስምምነቶች ተፈርመዋል፡፡ በስምምነቱም ወቅት የሩሲያው ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ስርጌ ላቭሮቭ እንዳሉት፤ ስምምነቱ የአገሩቱን ግንኙነት ወደተለየ ደረጃ ከፍ ያደርገዋል፡፡ ሳውዲ አረቢያም በበኩሏ ከሩስያ ኤስ 400 (S-400) የተሰኘውን የጦር መሳሪያ ልትገዛ እንደምትችል ጠቁማለች፡፡ እንደ የዘጋርዲያን ዘገባ ከሆነ አብዛኛው ስምምነት ሳውዲአረቢያ በተለያዩ የሀይል ምንጮች ላይ መዋለ ነዋይዋን እንድታፈስ የሚገብዝ ነው።

 

አብርሃም ተወልደ

 

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

የጎብኝዎች ብዛት

0004469241
TodayToday4658
YesterdayYesterday12042
This_WeekThis_Week18863
This_MonthThis_Month100001
All_DaysAll_Days4469241

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።