በገልፍ አገራት ውዝግብ አጣብቂኝ የገባችው ሶማሊያ Featured

12 Jul 2018

ሳዑዲ አረቢያ፣ የተባበሩት አረብ ኢምሬትስ፣ ባህሬንና ግብጽ እ.አ.አ ሰኔ 5 ቀን 2017 አንድ አቋም በመያዝ «ኳታር አሸባሪዎችን ትደግፋለች፤ ለቀጣናውም ስጋት ነች» በሚል ሰበብ የዲፕሎማቲክ ግንኙነታቸውን ለማቋረጥ መወሰናቸው ይታወሳል፡፡ በአየር፣ በየብስና በባህር የሚደረገው ግንኙነትም ይብቃን ብለዋል፡፡ ይህ ውሳኔ ወትሮም ባለመረጋጋት ለሚታወቀው ቀጣና ተጨማሪ የውዝግብ ምክንያት ሆኗል፡፡ ለሁለት ጎራ ከፍለው የሚወዛገቡት አገራት እያደር በየፊናቸው አቋማቸውን የሚደግፉላቸውን ከጎናቸው ለማሰለፍ በርካታ ጥረት ማድረጋቸው አልቀረም፡፡ የምስራቅ አፍሪካዋ ሶማሊያ በዚህ ረገድ በሁለቱ ጎራዎች የምትፈተን አገር ስትሆን፤ ጉዳዩ ጫና እያሳደረባት እንደሚገኝና አንድነቷን ለማስመለስ የምታደርገውን ጥረት አደጋ የሚጋረጥበት ስለመሆኑ ይገለጻል፡፡
ዩሮ ገልፍ ኢንፎርሜሽን ሴንተር የተባለው ድረ ገጽ ከሰሞኑ እንደዘገበው፤ ለዓመታት መረጋጋት የተሳናት ሶማሊያ በሁለቱ ጎራ የተሰለፉት አገራት የእነርሱን መንገድ እንድትከተል የሚራኮቱባት ሥፍራ ሆናለች፡፡ ዘገባው እንደሚያብራራው፤ በምስራቅ አፍሪካ ጂኦፖለቲክስ ቁልፍ ሚና የምትጫወተውን ሶማሊያ የገልፍ አገራቱ የየራሳቸው ደጋፊ ለማድረግ ቢሞክሩም፣ ሞቃዲሾ እስካሁን ይፋዊ በሆነ መልኩ ገለልተኝነትን መርጣለች፡፡
ሶማሊያ በይፋ የገለልተኝነት አቋም ብታራምድም፤ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ሞሃመድ አብዱላሂ ሞሃመድ (በቅጽል ስማቸው ፎርማጆ) ከኳታር ወገን መቆማቸውን የተለያዩ ማስረጃዎች በማጣቀስ ድረ ገጹ ይተነትናል፡፡ በብዙ አገራት እውቅና ያልተሰጣቸው ሶማሌ ላንድና ፑንት ላንድ በበኩላቸው ከሚያደርጉት እንቅስቃሴ በሳዑዲ አረቢያና በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ በዋናነት ከሚመራው ጎራ መሰለፋቸውን ያትታል፡፡
በአገራቱ መካከል ቀውሱ እንደተፈጠረ ሶማሊያ ከኳታር ጋር ያላትን ግንኙነት እንድታቋርጥ ግፊት ለማድረግ ሳዑዲ አረቢያ የ80 ሚሊዮን ዶላር ስጦታ አቅርባላታለች የሚለው ከዓመት በፊት የተሰራጨ መረጃ የብዙዎችን ቀልብ የሳበ ነበር፡፡ ፕሬዚዳንቱ ግን በወቅቱ ገለልተኛ መሆንን መርጠዋል፡፡
ይሁንና ፎርማጆ በአገሪቱ ለሚያካሂዱት ፕሬዚዳንታዊ የምርጫ ዘመቻ ከኳታር የገንዘብ ድጋፍ መቀበላቸውና ቀደም ሲል የአልጀዚራ ቴሌቪዥን ባልደረባ የነበረውንና ከዶሃ ጋር ግንኙነት እንዳለው የሚገመተውን ፉአድ ያሲንን በኤታማጆር ሹምነት ከጎናቸው ማሰለፋቸው ገለልተኛ ስለመሆናቸው ጥርጣሬ የሚያስነሳ ጉዳይ ሆኗል፡፡ በይፋ ባይገለጸም ጉዳዮቹ የሳዑዲ አረቢያንና የዩናይትድ አረብ ኢምሬትስን ጎራ ገለል በማድረግ ከኳታር መወገናቸውን ያሣያል አስብሏል፡፡
የሶማሊያው ፕሬዚዳንት ፎርማጆ ከኳታር ወገን መሆናቸውን የሚያሳዩ ሌሎች መረጃዎች መኖራቸውን ዩሮ ገልፍ ኢንፎርሜሽን ሴንተር የተለያዩ መረጃዎችን በማቅረብ ያስረዳል፡፡ ፎርማጆ በተያዘው የአውሮፓውያን ዓመት ለይፋዊ የሥራ ጉብኝት ወደ ኳታር ሁለት ጊዜ ያቀኑ ሲሆን፤ ከወዲያኛው ጎራ ወደ የተሰለፈችው የተባበሩት አረብ ኢምሬትስ ግን አንድም ጊዜ አልሄዱም፡፡ ኳታር በበኩሏ ከአገሪቱ ጋር የፈጠረችውን መልካም ግንኙነት በመጠቀም ጎረቤቶቿ በነፈጓት የአየር ክልል ምትክ ሶማሊያን እንደ መልካም አጋጣሚ መገልገል ችላለች ይላል ዘገባው፡፡
በሳዑዲ አረቢያና በዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ የሚመራው ጎራ ሶማሊያ ከኳታር ጋር ግንኙነትዋን እንድታቋርጥ ሙከራ አድርጎ ያለ ውጤት ከቀረ በኋላ ሞቃዲሾ በተለይ ከአቡዳቢ ጋር ያላት ግንኙነት ተቀዛቅዟል፡፡ በሶማሊያ አካባቢ ያላትን መሰረት ማጣት ያልፈለገችው ዩናይትድ አረብ ኢምሬትስም፤ ኳታር ከማዕከላዊ መንግሥት የፈጠረችውን ወዳጅነት ሚዛን ይጠብቅልኛል በማለት ከሶማሌ ላንድ እና ከፑንት ላንድ ጋር ያላትን ግንኙነት ማጠናከር መርጣለች፡፡
ዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ አላማዋን ለማሳካት በሶማሌ ላንድ በርበራ ወደብ ላይ ለየመንና ለኤደን ባህረ ሰላጤ ቅርብ በሆነ ስትራቴጂክ ሥፍራ ላይ ወታደራዊ ቤዝ መገንባት ጀምራለች፡፡ ይህን ተከትሎ ሞቃዲሾ እንደ ግዛትዋ በምትቆጥረው ሶማሌ ላንድ የተጀመረው ወታደራዊ ቤዝ ግንባታ ‹‹አገራዊ አንድነቴ በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ ስለመጣሱ ማሳያ ነው›› በማለት ተቃውሞ አቅርባለች፡፡
ሶማሊያ ሉአላዊነቴ በዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ እየተጣሰ ነው የሚል ክስ ብታቀርብም፤ ኳታር በበኩሏ ዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ ከሶማሌ ላንድና ከፑንት ላንድ ጋር በመቀራረብ ስትራቴጂክ ሥፍራዎችን ለመቆጣጠር ገንዘብ እየረጨች ነው፤ የእነርሱ ድጋፍ ይቅርባችሁ በማለት ቅስቀሳ እንደምታደርግ ይነገራል፡፡ ይሁንና እራሷ ኳታር በሶማሌ ላንድ ከምትገነባው ወታደራዊ ቤዝ ውጭ የደህንነት ጉዳይ ግድ ይለኛል በሚል ሰበብ በጅቡቲና በኤርትራ ጦሯን ለማስፈር በመሞከር ትከሰሳለች፡፡
በምስራቅ አፍሪካዊቷ አገር መሰረቷን በማስፋት የራሷ ጥቅም ለማስጠበቅ ጥረት በማድረግ ላይ ያለችው ሌላዋ አገር ውግንናዋና ከኳታር ጋር ማድረጓ የሚነገርላት ቱርክ ናት፡፡ ቱርክ በአካባቢው ሰብዓዊ እርዳታና ኢኮኖሚያው ትስስርን መሰረት ያደረገ ግንኙነት መመስረት ፍላጎቷ መሆኑን ብታሳይም፤ እ አ አ በ2017 በሶማሊያ ከአገሯ ውጭ ትልቅ የተባለውን ወታደራዊ ቤዝ ይፋ አድርጋለች፡፡
ጎራ የለዩት አገራት በዚህ መልኩ ተጽዕኗቸውን በሶማሊያ ለማሳረፍ ሲረባረቡ ቆይተው፤ አሁን ሞቃዲሾ አሰላለፏን እንድትለይ የተለየ መንገድ መከተል መጀመራቸውን አልጀዚራ በአለፈው ሳምንት በድረ ገጹ ባሰፈረው ዘገባ አትቷል፡፡ እንደ ዘገባው ሳዑዲ አረቢያና በዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ ለሶማሊያ ያደርጉት የነበረውን የበጀት ድጋፍ አቋርጠዋል፡፡ ይህ ጉዳይ ተገቢ አይደለም የሚል ውግዘት እየገጠመው ነው፡፡ መቀመጫውን በቤልጂየም ብራሰልሰ ከተማ ያደረገው የአውሮፓ ህብረት ምክር ቤት ባለፈው ረቡዕ ባወጣው የአቋም መግለጫው፤ ሁለቱ አገሮች ሶማሊያ በገልፍ አገራት ውዝግብ ገለልተኛ አቋም በማራመዷ ያደርጉት የነበረውን የበጀት ድጋፍ ማቋረጣቸው የሚወገዝ ተግባር ነው፡፡
‹‹በሁለቱ ጎራዎች መካከል በተፈጠረው አለመግባባት የሶማሊያ መንግሥት ገለልተኛ አቋም ስታራምድ ቆይታለች፡፡ ይሁንና ሳዑዲ አረቢያና ዩናይትድ አረብ ኢምሬትስ ለአገሪቱ ያደርጉ የነበረውን መደበኛ የበጀት ድጋፍ አቋርጠዋል›› የሚለው የምክር ቤቱ መግለጫ ይህም በሂደት አገሪቱ ለፀጥታ ኃይሉ የምትከፍለውን ደመወዝ በተመለከተ አቅሟ እየተፈተነ አሸባሪዎች እንዲያገግሙ በር ይከፍታል፡፡
ዩሮ ገልፍ ኢንፎርሜሽን ሴንተር ድረ ገጽ እንዳሰፈረው የገልፍ አገራት በምስራቅ አፍሪካዊቷ አገር የሚያደርጉት ሽኩቻ ለአገሪቱ መከፋፈል ወሳኝ አስተዋጽኦ ላይኖረው ይችላል፡፡ ነገር ግን አካባቢውን በውጥረት የተሞላ ማድረጉ አይቀርም፡፡
ሶማሊያ በቅድሚያ የውስጥ ፖለቲካዊ ውዝቧን ማብረድና አገራዊ አንድነቷን ለማጠናከር በቂ እርምጃዎች መውሰድ አለባት፡፡ አገሪቱ ይህን ካደረገች ከአሸባሪዎችና ከሌሎች ታጣቂዎች ጋር የሚደረገው ፍልሚያ ቀላል ነው፡፡ የአገሪቱ መንግሥት ከአልሸባብ የበለጠ ለህብረተሰቡ ዋጋ እንዳለው ማረጋገጥ ይጠበቅበታል፡፡ ይሁንና ፖለቲካዊ ሽኩቻ፣ ሙስና መሰረታዊ አገልግሎ ለማቅረብ አለመቻሉ እምነት እንዲታጣበት አድርጓል፡፡ ሶማሊያ በተለያዩ ጎራ በፈጠሩት የገልፍ አገራት የመከፋፈል አደጋ ቢጋረጥባትም ውስጣዊ መረጋጋቷን ካረጋገጠች ለቀጣናው ብሎም ለአህጉሩ ዕድገት ጥሩ ዕድል ይሆናል፡፡
የገልፍ አገራቱ በምስራቅ አፍሪካ የሚያደርጉት ፉክክርም የራሳቸውን ጥቅም ማስጠበቅን ያለመ ቢሆንም፤ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ሌሎች የቀጣናውን ሉአላዊ አገራት መንካቱ እንደማይቀር ይታመናል፡፡ በዚህ ሂደት ኢትዮጵያም በዙሪያው የሚደረገውን እንቅስቃሴ በንቃትና በጥንቃቄ እንድትመለከት ይመክራል፡፡

ዳንኤል በቀለ

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።