ለጥቁር ነፃነት ላብ የገበሩ ጥቁሮች Featured

13 Mar 2018

በጥቁሮች ታሪክ ዝክር ያሳለፍነው ወርሃ የካቲት፣ መላው የጥቁር ሕዝብ በባርነት ቀንበር ሲማቅቅና ነጭ ገዥዎች በአማልክት ደረጃ ሲከበሩ በነበረበት በዚያ ዘመን፣ የጨለመው ጥቁር ሰማይ ላይ የነፃነት ፀሐይ የፈነጠቁ እንዲሁም የማንነት ሚዛን አመጣጥነው የኃያልነት ትርጓሜ የቀየሩ ውድ ጥቁሮች ተጋድሏቸው፣ ሕይወታቸውና ስኬቶቻቸው ይዘከራል።
በምክንያትና በአመክንዮ ስለ ሰብዓዊነት፣ እኩልነትና ነፃነት የታገሉና በዘመኑ በቸልታ ጥላ ተሸፍነው የነበሩ ጥቁሮች አደባባይ ይወጣሉ። በነፃነት ተጋድሎ ለእኩልነት መስረጽ የልዩነት ተረኮችን ለማስቀረት በሁሉም ዘርፍ ማለትም በፖለቲካ፣ በማህበራዊም ሆነ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴያቸው ታሪክ የሰሩ ጥቁሮች ይደምቃሉ። ላመቻቹት ከፍታና ለአበርከቷቸው ሥራቸውና ስማቸው ይዘከራል፤ ይታወሳልም።
ምስጋና የጥቁሮች ታሪክ ዝክር አባት የተባሉት ዶክተር ጥቁር አሜሪካዊው ካርታር ውድሰን ይግባና እአአ 1926 የጥቁሮች ወር እንዲታሰብ ሃሳብ ካቀረቡ ጀምሮ በርካታ ጥቁር ኮከቦች በአደባባይ ይዘከራሉ። ደከመኝ ሰለቸኝ ሳይሉ የትናንትን ታሪክ ለዛሬ ጥቁር ሕዝቦች ኩራት ለሆኑ ጥቁሮች የአፀፋ ውለታ ምላሽ ፍቅር፣ ምስጋና፣ አድናቆት እንዲሁም ሰላምታ ይዥጎደጎድላቸዋል። መዛግብታቸው ይገለጣል። በልፋትና ድካማቸው የዘሩትን ያጭዳሉ። የበተኑትን ይሰበስባሉ። ለድካማቸውም እውቅና ያገኛሉ። የተጋድሏቸውን ታሪክ ጀርባ ማንነቱንም ሆነ ምንነቱ በብዙ ተገልጦ ብዙዎች ይመለከቱታል፤ ያውቁታልም።
በጥቁሮች ወር ትናንት የእምቢታ ድፍረት በፈፀሙት ተግባር የዛሬ ስኬት የሆኑ ጥቁሮች የማንነት ከፍታቸውና የመንፈስ ልዕልናቸው ያይላል። በየቦታውና በየዘመኑ ድንበር ያልገደባቸው፣ ዘር ሐረግ ያልሳባቸው፣ ቀዬና ቋንቋ ያልጠራቸው፣ በፖለቲካ፣ በማህበራዊ ሆነ ኢኮኖሚያዊ ዘርፎች ለውጥ ያመጡ ማርቲን ሉተር፣ ኔልሰን ማንዴላንና የመሳሰሉ ምርጥ ጥቁሮች ይታወሳሉ።
ባሳለፍነው ወር በተለይ በስፖርቱ ዘርፍ በዓለም አቀፍ የስፖርት መድረኮች በዘርና በቆዳ ቀለማቸው ይደርስባቸው የነበረውን አጥር ጥሰው በየትኛውም መድረክ ተፎካካሪ ብሎም አሸናፊ መሆን የቻሉ የጥቁሮች ኮከባቸው ይበልጡኑ ያንፀባርቃል። «ሥልጡን ነኝ» ባዩን ነጭ በእምነት፣ በአንድነትና በቆራጥነት አሳምኖ ለማሸነፍ ጠብመንጃ ያላስፈለጋቸው ለጥቁር ነፃነት ደም ሳይሆን ላብ የገበሩ ጥቁሮች ይታሰባሉ።
በስፖርቱ ዓለም ዘረኝነትን የታገሉ፤ እኩልነትን ያንፀባረቁና በድላቸው የጥቁር ሕዝቦችን አንገት ያቀኑ እና ትርጉም ያለው ድል በርካታ ጥቁር ከዋክብት በዚህ ባሳለፍነው የካቲት ወር ሳይዘከሩ አይታለፉም። ከእነዚህ ድላቸው ትርጉም ከነበረው ጥቁር ስፖርተኞች መካከል ጥቂት ጥቁር አሜሪካውያንን እንመልከት።
አገሩ ሜክሲኮ፣ ወቅቱና ሁነቱ ደግሞ እአአ 1968 የተካሄደው ኦሎምፒክ ነው። የታሪኩ ባለቤቶች ደግሞ አሜሪካ የአጭር ርቀት ተወዳዳሪዎች ጆን ካርሎስና ቶሚ ስሚዝ ናቸው። እነዚህ ጥቁር አሜሪካውያን በዚህ ኦሎምፒክ በተወዳደሩበት ርቀት የወርቅ እና የብር ሜዳሊያ አጥልቀዋል። ማሸነፋቸው ብቻውን ግን ለእነርሱም በቂ አልነበረም። ድላቸው ትርጉም ነበረው። መላው የጥቁር ሕዝብ ከባርነት ቀንበር እንዲላቀቅ ሁነኛ መልዕክትን ያስተላለፈ ነው። የጨለመው የጥቁር ሰማይ ላይ የነፃነት ፀሐይ እንዲፈነጥቅ ምክንያት ሆኗል።
የማንነት ሚዛን ተመጣጥኖ እንዲታይ ያደረገው የሁለቱ አትሌቶች ተግባር በሽልማት ሰገነቱ ላይ የተተወነ ሲሆን፣ በወቅቱ አንደኛው ቀኝ፤ ሌላኛው ደግሞ ግራ እጁን ከፍ በማድረግ የጥቁር አሸናፊነትና አንድነት ምልከት ተገልጾበታል፡፡ ጥቁር ካልሲ ብቻ በማድረግ ጫማ ሳይጫሙ ሰገነቱ ላይ የመቆማቸው ምልክት ደግሞ የጥቁሮችን ድህነት እንዲያሳይ ታሳቢ ያደረጉት ነው።
በዚህ ተግባራቸው በቆዳ ቀለም የሚመስላቸው በሃሴት ፊታቸው ሲበራ፣ በቆዳ ቀለም የማይመስ ሏቸውና ዘረኞቹ በአንፃሩ ፊታቸው ጠቁሯል። የንዴታቸው ጥግ ማሳያ ደግሞ አትሌቶቹ ከስፖርታዊ ውድድር እንዲታገዱ ማስደረጋቸው ነው። ማናቸውም ግን በተግባራቸውና በውጤቱ ቅንጣት ያህል አልተፀፀቱም።
ዘረኛ ነጮችን አንገት ካስደፉና የጭቁን ጥቁሮችን እንባ ደግሞ በሳቅ ከቀየሩ ስፖርተኞች አንዱ ደግሞ ጥቁሩ አሜሪካዊ አትሌት ጄሴ ኦውንስ ነው። የአትሌቱ ገድል መቼቱን ያደረገው ደግሞ የ1936ቱን የበርሊን ኦሊምፒክን ነው።
በዚህ ኦሎምፒክ ዘረኛው የናዚ መሪ አዶልፍ ሂትለር አይሁዶችንና ጥቁሮችን የበታች ሆነው እንዲታዩ ባቀደውና በቀመረው ስሌት መሠረት ሁሉንም አሰናድቶ ነበር። ጄሴ ኦውንስ ግን ይህን ጥረት ውድቅ አድርጎ አምባገነኑን መሪ ሎች ዝርኛ ጋሻጃግሬዎቹን በአደባባይ አንገት ያስደፋ ታሪክ ሰርቶበታል።
አትሌቱ፣ በመድረኩ ሁለት የዓለም ክብረ ወሰንና አራት የወርቅ ሜዳሊያዎችን የግሉ ማድረግ የቻለ ሲሆን፣ ስፖርት የቆዳ ቀለም ሳይሆን የችሎታ ልዩነት ውጤት መሆኑንና ጥቁሮች ዕድል ካገኙ ስኬታማ የማይሆኑበት ምክንያት እንደሌለ አስመስክሯል። ይህ አልዋጥለት ያለውና ወትሮም ቢሆን በአሜሪካ ስፖርት ልዑካን ስብስብ ውስጥ የጥቁር ስፖርተኞች ስም መካተቱ ያንገበገበው ሂትለር ግን፣ በሽልማት ሥነ ሥርዓቱ ላይ ኦውንስን የ«እንኳን ደስ አለህ» ሰላምታ ነፍጎታል። ላለመጨበጥና ለድሉም እውቅና ላለመስጠትም ስታዲየሙን ለቆ ለመውጣት ተገዷል።
ይህን ድል አለማድነቅ ክፋት ካልሆነ ሊሆን የሚችለው አለመታደል ብቻ ነው። ይሁንና ከሂትለር በተጓዳኝ በየወቅቱ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ፍራንክሊን ሩዝቬልትም ተመሳሳይ ተግባር ፈፅመውበታል። ከኦሎምፒክ ስኬቱ መልስ አገሩ ሲደርስ የጀግና አቀባበል አልተደረገለትም። አገሩም ቀይ ምንጣፍ ዘርግታ «ጀግናዬ» አላላቸው፤ አሊያም ወደ ነጩ ቤተ መንግሥት አልተጋበዘም። እርሱም ቢሆን ከአምባገነኑ ዘረኛ መሪ ሂትለር ባሻገር የአገሩ ፕሬዚዳንት እንዳሳፈሩት ተናግሯል።
ይህ ገድሉ በዘረኛ ነጮች እውቅና ይነፈገው እንጂ ነጮች ወደዱም ጠሉም ከጥቁሮች እኩል እንደሆኑ ልቦናቸው እንዲያምን አስገድዷቸዋል። ድሉም በተለይ የነጭና የጥቁር ውድድሮች በሚል ተከፍሎ ይካሄድባት በነበረችው አሜሪካ ትልቅ ትርጉም ነበረው። አትሌቱ በአገሩም ሆነ ከአገሩ ውጪ የሰራው ይህ ታሪክም ሁሌም ስለ ጥቁሮች ብልጫነት ሲወሳ ስሙ አብሮ እንዲነሳ ምክንያት ሆኖ ይታወሳል።
እአአ 1908 ነጩን ቡጢኛ ጂም ጄፈርስንን በቦክሱ ክልል ከአስራ አምስት ዙር ፍልሚያ በኋላ ጉድ የሰራውና የመጀመሪያው አፍሪካ አሜሪካዊ ጥቁር የከባድ ሚዛን ሻምፒዮና ጃክ ጆንስን ቀጥሎ ስሙ የሚገነው ደግሞ የምንጊዜም የቦክስ ስፖርት ንጉሡ መሐመድ አሊ ነው። አሊ ለሁለት አስርት ዓመታት በዘለቀ በቦክሱ ክልል ከአይበገሬነቱ ባሻገር ከሜዳ ውጪም ብዙ ነጭ ዘረኞችን ዘርሯል። ከሜዳ ላይ ብቃት አነጋጋሪነቱ በላይ ከሜዳ ውጪም የዘር መድልዎን በመቃወም ለብዙዎች አነጋጋሪ ሆኗል። ባገኘው አጋጣሚ ሁሉ በቆዳ ቀለም ከሚመስሉትና ከተጨቆኑ ወንድምና እህቶቹ ጎን በመቆም ይታወቃል። ድምፁን ከፍ አድርጎ በደላቸውን አስተጋብቷል።
አሜሪካ በቬትነሃም ላይ የከፈተችውን ጦርነት አግባብ አለመሆኑን በይፋ ተቃውሞ፤ ለዘመቻ ከመሄድ ራሱን አቅቧል። ጦርነቱን በመተቸቱና ከጭቁኖች ጎን በመሰለፉም የኋላ ኋላ ቢመለስ ለትም የቦክስ ፍቃዱን እስከመነጠቅ አድርሶታል። የቦክሱ ንጉሥ፣ ይህ ተግባር እያደር የሚረዳው አግኝቶ ዛሬ በርካታ ጥቁሮች አንገታቸውን ቀና አድርገው ለመሄዳቸው ወሳኝ አስተዋጽኦ አበርክቷል። በ1970 የዶክተር ማርቲን ሉተር ኪንግ መታሰቢያ ሽልማት የተቀበለው መሐመድ አሊ፤ የዓለም አቀፋዊ ወዳጅነት ተምሳሌት ሆኗል። የተባበሩት መንግሥታት የሰላም መልዕክተኛ በመሆንም እአአ ከ1998 እስከ 2008 በታዳጊ አገራት በመዘዋወር አገልግሏል።
በጥቁሮች የነፃነት ተጋድሎ የእኩልነት መስረጽ የልዩነት ተረኮችን በማስቀረት ገድል ስሙ አብሮ ይነሳል - አርተር አሽ። ይህ ጀግናም አሜሪካዊውን ነጭ የቴኒስ ኮከብ ጂሚ ኮነርስን በማሸነፍ እአአ 1975 የዊምብልደን ሻምፒዮን መሆን ችሏል።
ጥቁሮች በየትኛውም መድረክ ተፎካካሪ ብሎም አሸናፊ መሆን እንደሚችሉ ለማሳያነት ረግቶ እንደሚሰራ በተደጋጋሚ ሲናገር የሚደመጠውና አፓርታይድን በመቃወሙ የሚታወቀው አሽ፤ እአአ 1963 በዴቪስ ካፕ አሜሪካን በመወከል የመጀመሪያው ጥቁር ተጫዋች መሆን ችሏል። ጥቁር አሜሪካዊ ሆኖ የዓለማችን ቁጥር አንድ ስፖርተኛ ደረጃን ሲይዝም እርሱ የመጀመሪያው ነው። ከሜዳ ውጪ ለበርካታ ጥቁሮች አሸናፊነት ምክንያት የሆነው ይህ ጥቁር ኮከብ፤ የአፍሪካ አሜሪካውያን አትሌቲክስ ማህበር በመመስረት ዛሬ ላይ ታይስንጌ የመሳሰሉ ጥቁር አሜሪካዊ አትሌቶች ለመታየታቸው ዋነኛውን ድርሻ ይወስዳል።
የ36 ዓመቷ የኦሎምፒክ የወርቅ ሜዳሊያ ባለቤት የቴኒስ ተጫዋች ሴሪና ዊሊያምስ፣ የጥቁሮች ጭቆናን በሜዳና ከሜዳ ውጪ ከተፋለሙ ኮከቦች አንዷ ናት። በሜዳና ከሜዳ ውጪ የዘረኞች ሰለባ ሆናለች። እነዚህ ሁሉ ተጽዕኖዎች ግን ከስኬታማነቷ አላገዷትም።
በዘርና በቆዳ ቀለሟ እንዲሁም እንስትነቷ ተዳምሮ ይደርስባት የነበረውን አጥር ጥሳው በየትኛውም መድረክ ተፎካካሪ ብሎም አሸናፊ መሆን እንደምትችል አሳይታለች። በቴኒስ ሜዳው ክልል የነጮች የበላይነትን ነጥቃለች። በነጮች የተያዘውን መድረክ ጥሳ በመግባት ጥቁርነትን አጉልታለች። የነጭ ተጫዋቾችና አመራሮችን የበላይነት አስወግዳለች፤ አሳክ ታለችም፡፡
ለ23 ጊዜያት የግራንስላም ሻምፒዮን ሆናለች። የዛሬን አያድርገውና የዓለማችን ቁጥር አንድ የቴኒስ ተጫዋች ስም ዝርዝር የሚጀምረው ከእርሷ ነበር፡፡ በሴቶችና በጥቁሮች ላይ የሚፈፀም አድሎ እንዲቆም አድርጋለች።
የጥቁሮች ታሪክ ዝክር አባት የተባሉት ካርታር ውድስን በዚህ ሁሉ ሊመሰገኑ የተገባቸው ነው፡፡ የባርነት ዘመን ጥቁር ጠባሳ ሽረው የጨለመው የጥቁር ሰማይ ላይ የነፃነት ፀሐይ የፈነጠቁ፣ የማንነት ሚዛን አመጣጥነው ወደ ኃያልነት ትርጓሜ የቀየሩ የውድ ጥቁሮች ተጋድሎ፣ ሕይወታቸውና ስኬቶቻቸው ነገም ይዘክርላቸዋል። ለጥቁር ነፃነት ደም ሳይሆን ላብ የገበሩ ጥቁሮች ትርጉም በሰጠውና በሚሰጠው ልፋታቸውም ዓለም ያመሰግናቸዋል፤ ያከብ ራቸዋልም።

ታምራት ተስፋዬ

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።