ካለ ምርኩዝ ዝላይ! Featured

09 Jun 2018
ለሜዳ ተግባራት  በተለይም ለዝላይ ውድድሮች ትኩረት እየተሰጠ አይደለም፤ ለሜዳ ተግባራት በተለይም ለዝላይ ውድድሮች ትኩረት እየተሰጠ አይደለም፤

አትሌቲክስን በዓለማችን በተለይም በምዕራባውያን ተወዳጅ ካደረጉት ምክንያቶች አንዱ የሜዳ ተግባራትና የአጭር ርቀት ውድድሮች ናቸው። ውርወራና ዝላይ አይነታቸው የተለያየ ቢሆንም በአትሌቲክስ ታላላቅ ውድድሮችና ኦሊምፒክ ላይ ያላቸው ዋጋ በቀላሉ የሚታይ አይደለም። ከአራቱ የዝላይ ውድድሮች ማለትም ከስሉስ ዝላይ፤ ከፍታ ዝላይና ርዝመት ዝላይ በተሻለ ቀልብ የመሳብ አቅም ያለው ምርኩዝ ዝላይ በዓለም ያለው ተወዳጅነትም ከፍተኛ ነው። 

ኢትዮጵያ አትሌቲክስ መለያዋና በዓለም የምትታወቅበት ስፖርት መሆኑ ብዙ ጊዜ ይነሳል። ይህን ግን በመቃወም ኢትዮጵያ በደፈናው የአትሌቲክስ አገር ናት በሚል ሳይሆን በረጅም ርቀት ንጉሥነቷ የሚስማሙ በርካታ ናቸው። በእርግጥም ኢትዮጵያ አትሌቲክስ ኩራቷና መገለጫዋ የሆነው በረጅም ርቀት እንጂ በደፈናው በአትሌቲክስ ነው ለማለት ምሉዕ አይደለችም። ምክንያቱም በረጅም ርቀቶች ያላት ዝና እንዳለ ሆኖ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በመካከለኛ ርቀቶች ውጤታማ እየሆነች ከመምጣቷ በስተቀር በአጭር ርቀቶችና የሜዳ ተግባራት ውድድሮች እዚህ ግባ የሚባል ታሪክ የላትም።
በሜዳ ተግባራትና አጭር ርቀቶች ኢትዮጵያ አቅም እንዳላት የሚናገሩ የስፖርቱ ባለሙያዎች ለነዚህ ስፖርቶች ትኩረት ተሰጥቶ እንዳልተሰራ ደጋግመው ሲናገሩ ይደመጣል። በዚህም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በተለያዩ አካባቢዎች በተከፈቱ አገር አቀፍ ፕሮጀክቶች ታዳጊና ወጣቶች ላይ በነዚህ ስፖርቶች የተለያዩ ሥራዎች ሲሰሩ ይታያል። ነገር ግን እነዚህ ፕሮጀክቶች እስካሁን ያፈሩት ፍሬ ካለመኖሩ በተጨማሪ ወደ ፊት ያላቸው ተስፋም ጥርጣሬን ይጭራል። እነዚህ በአገር አቀፍ ደረጃ ከታዳጊ አንስቶ በወጣትና በአዋቂዎች በሚካሄዱ የአትሌቲክስ ቻምፒዮናዎች በአጭር ርቀትና በሜዳ ተግባራት ውድድሮች የሚታዩ ችግሮች ማሳያዎች ናቸው።
በተለያዩ ዓለም አቀፍ ውድድሮች እንደምናየው በተለይም በከፍታና በምርኩዝ ዝላይ አትሌቶች አስደናቂ የመተጣጠፍ (fleaxablity)ና የመገለባበጥ ወይንም ሰውነትን እንደፈለጉ የማዘዝ ክህሎት አላቸው። በነዚህ ውድድሮች በሚደረጉ ፉክክሮችም ጅምናስቲካዊ ክህሎትን አክለው ተመልካችን ሲስቡ እንመለከታለን። ወደኛ አገር ውድድሮች ስንመጣ ግን ከአዋቂዎቹ አንስቶ በታዳጊዎችም በወጣቶችም ላይ ይህን ነገር አንመለከትም። እንዲያውም አትሌቶቻችን ለመዝለል የሚያደርጉት ጥረት ከመሰረታዊ የቴክኒክ ስህተቶች በተጨማሪ ባልሆነ መንገድ ወድቀው ተሰበሩ ወይንም መውደቂያ ፍራሹን ስተው ጉዳት ደረሰባቸው የሚል ሥጋት ውስጥ የሚከቱ አይነት ናቸው። ይህን የሚመለከት አትሌቶቹ ክህሎቱ የላቸውም ወይስ እንደ አገር የነዚህ ስፖርቶች ተሰጥኦ የለንም? ብሎ መጠየቁ አይቀርም።
በቅርቡ ለስድስተኛ ጊዜ በአሰላ አረንጓዴው ስቴድየም በተካሄደው የኢትዮጵያ ወጣቶች አትሌቲክስ ቻምፒዮና ላይ በምርኩዝ ዝላይ የወርቅ ሜዳሊያ ያጠለቀው የአማራ ክልል አትሌት አበበ አይናለም ወደ ውድድር የመጣው ለስፖርቱ በሚያስፈልግ መሣሪያና ቁሳቁስ ልምምድ አድርጎ አይደለም። ለዝላይ የሚሆን ምርኩዝም ይሁን ፍራሽ ባለመኖሩ ከነጭራሹ ልምምድ ሳያደርግ በራሱ ጥረት ወደ ውድድር እንደመጣም ይናገራል።
በውድድሩ ብቁ የሆነ አሰልጣኝ ካለመኖሩ በተጨማሪ እሱ በሚሰለጥንበት ክለብም ይሁን በሌሎች ምርኩዝ ዝላይ እንደ ተጨማሪ ውድድር ከመታየት በዘለለ በዋናነት ስልጠና የሚሰጥበት አካል እንደሌለም ያብራራል። አበበ በሚወዳደርበት አማራ ክልል ለምርኩዝ ዝላይ ስልጠና የሚሆኑ ቁሶች የሚገኙት በባህርዳር ኢንተርናሽናል ስቴድየም ነው። እዚህ ስቴድየም እሱና የክለብ ጓደኞቹ ልምምድ ለመሥራት ቢፈቀድላቸውም የሚከፈላቸው ገንዘብ ባህርዳር ላይ እየኖሩ ለመሥራት አይፈቅድ ላቸውም። ስለዚህም ክለቡ ባለበት ሌላ ከተማ ለመኖር ይገደዳሉ። አሁንም በዚህ ውድድር ላይ ያላቸው ተስፋ በመሟጠጡ ወደ ሩጫ ለመግባት እንደተዘጋጁ ይናገራል።
በአሰላው ቻምፒዮና የብር ሜዳሊያ ያጠለቀው የኦሮሚያ ክልሉ አብዲሳ በዳሶም የአማራ ክልሉ አትሌት አበበ የገለፃቸው ችግሮች እነሱ አካባቢም መኖሩን በመግለፅ ሃሳቡን ይጋራል። አትሌት አብዲሳ አሰልጣኝና ክህሎቱ ቢኖርም መሣሪያ ባለመኖሩ ብቻ ከአቅም በታች ለመዝለልና ችሎታቸውን አውጥተው ለመጠቀም እንደሚቸገሩ ይናገራል። ነገ ግን መሣሪያው ተሟልቶ የተሻለ ነገር ይመጣል በማለት በተስፋ ይጠባበቃል።
የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን የቴክኒክ ዳይሬክተር አቶ ዱቤ ጅሎ በአሰላው የወጣቶች ቻምፒዮና በሜዳ ተግባራት ውድድሮች የሚያረካ ነገር እንዳልተመለከቱ አልሸሸጉም። ሁሉም አካላት በመካከለኛና ረጅም ርቀት ውድድሮች ላይ ትኩረት እንዳደረገ በመግለፅም ፌዴሬሽኑ እንዲያውም ዘንድሮ በተሻለ መልኩ ለሜዳ ተግባራት ውድድሮች ትኩረት ሰጥቶ ምርኩዝ ዝላይ የወጣቶች ቻምፒዮና ላይ እንዲካተት አደረገ እንጂ ከዚህ ቀደም ውድድርም እንደማይደረግ ያብራራሉ። ክልሎችና ክለቦች መሣሪያ ስለሌላቸውም ተዘጋጅተው ስለማይመጡ የሚሰጠው ትኩረት ትንሽ ቢሆንም አሁን እንደ ሙከራ ውድድር መጀመሩ ወደ ፊት ተጠናክሮ በተሻለ መንገድ ለመምጣት ያግዛልም ይላሉ።
ዝላይና ውርወራ ውድድሮች ላይ የሚታዩ መሰረታዊ የቴክኒክ ስህተቶች እንዲሁም ተስፋ የማይሰጡ ሁኔታዎች ከመለማመጃ መሣሪያ ዕጦት የተነሳ መሆኑ ሊያስማማ ይችላል። ምክንያቱም መሣሪያ በሌለበት ሁኔታ አትሌቶች ልምምድ ሳይሰሩ ውድድሮች ላይ ከየትም አምጥተው ተስፋ ሰጪ ነገር ሊያሳዩ አይችሉም። ይህ ግን የሚያስማማው በተለይም ለከፍታና ምርኩዝ ዝላይ ነው። ምክንያቱም ምርኩዝ ከሌለ ምርኩዝ ዝላይ ሊኖር አይችልም። ዘሎ ማረፊያ ፍራሽ በሌለበት ከፍታ ዝላይም አይኖርም። ይሁን እንጂ በቀላሉ ሊገኙ የሚችሉ መሣሪያዎችን ወይንም ምንም አይነት መሣሪያ በማይጠይቁ የውርወራ (ዲስከስ፤ አሎሎ፤ ጦርና መዶሻ) የአጭር ርቀት ውድድሮች ላይ ተመሳሳይ አይነት የቴክኒክ ስህተቶች እንዴት ከጊዜ ወደ ጊዜ አይሻሻሉም?። ይህ ጥያቄ ዞሮ ዞሮ ጣታችንን ወደ አሰልጣኝና ስልጠና ሂደት ላይ እንድንቀስር ያደርጋል።
የቴክኒክ ዳይሬክተሩ አቶ ዱቤም በሜዳ ተግባራትና በአጭር ርቀት አሰልጣኞች ችሎታና አቅም ላይ እምነት እንደሌላቸው በመግለፅ ይህን ሃሳብ ያጠናክራሉ። እንኳን በክልልና ክለብ ደረጃ በብሔራዊ ደረጃም ብቁ የሰለጠነ ኃይል እንደሌለ ያስቀምጣሉ። እነዚህ ውድድሮች የቴክኒክ ውድድሮች እንደመሆናቸው ብዙ ልፋት እንደሚጠይቁ የሚናገሩት አቶ ዱቤ ከልምምድ መሣሪያዎችና ጅምናዚየም በተጨማሪ በነዚህ ስፖርቶች የሰለጠነ የሰው ኃይል እንደሚያስፈልግ ያስረዳሉ። ለዚህም ፌዴሬሽኑ እቅድ አውጥቶ የውጪ አሰልጣኝ እስከ መቅጠር ሙከራ ቢያደርግም በተለያዩ ምክንያቶች እንዳልተሳካ ያብራራሉ። ወደ ፊት ግን አጠናክሮ በመቀጠል በነዚህ ውድድሮች ላይ ለመሥራት የተጀመረው ጥረት እንደሚቀጥል ያላቸውን እምነት ገልፀዋል።
ከፍታና ምርኩዝ ዝላይ መሣሪያዎቹ የሚያስፈልጉ ቁሶች ውድ መሆናቸው ይነገራል። በብዙ ነገር ተደራጅቷል የሚባለው የኢትዮጵያ ወጣቶች ስፖርት አካዳሚ እንኳን ይሄ መሣሪያ እንደሌለው ይታወቃል። አካዳሚው በአጭር ርቀት ትንሽም ቢሆን ተስፋ የሚሰጥ ሥራ እያከናወነ የሚገኝ ቢሆንም የሜዳ ተግባራት ውድድሮች ላይ በአገር ደረጃ ለተለያዩ ክለቦች ስፖርተኞችን መመገብ እንጂ በትልቅ ደረጃ አገርን የሚወክሉ ስፖርተኞችን በማፍራት ረገድ ብዙ ውስንነቶች እንዳሉበት አይካድም። በተለይም አሰላ በሚገኘው የአካዳሚው ካምፕ መሣሪያ በማይጠይቁት የሜዳ ተግባራትና የአጭር ርቀት ውድድሮች የተሻለ ነገር ማሳየት የሚችልበት መሰረተ ልማት እንዳለ ይታመናል። ይህንን በተገቢው መንገድ ተጠቅሞ በታላላቅ መድረኮች አገርን የሚወክሉ አትሌቶችን በብዛት ለማፍራት ግን አሰልጣኞቹንና የስልጠናውን ሂደት መፈተሽ ይገባዋል። አካዳሚው ብቻም ሳይሆን ሌሎች አገር አቀፍ ፕሮጀክቶችም ይህ ይመለከታቸዋል።

 

የዓለም ዋንጫ በቁጥሮች ሲገለፅ

 

ቁጥር አንድ ተወዳጁ የዓለማችን የስፖርት መድረክ፤ የዓለም እግር ኳስ ዋንጫ የዓለም ህዝብ በጉጉት የሚጠብቀውና እኛም ኢትዮጵያውያን ክረምቱን የምናጋምስበት የአንድ ወር ቆይታ ለማድረግ ከፊታችን ይጠብቀናል። ስለዚህ ተወዳጅ መድረክ መገናኛ ብዙሃንም ብዙ እየተናገሩና እየፃፉ ይገኛሉ። የዓለም ዋንጫው ከቁጥሮች ጋር በተያያዘ ያለው እውነታና ስታስቲክስ እንደሚከተለው ይገለፃል።

ተወዳጁ የዓለም ዋንጫ ሊጀመር ስድስት ቀናት ይቀሩታል፤


21 – የ2018 የዓለም ዋንጫ ሲካሄድ ለሃያ አንደኛ ጊዜ ሲሆን አስተናጋጇ ሩሲያም ይህን ታላቅ ውድድር በማሰናዳት የመጀመሪያዋ ምስራቅ አውሮፓዊት አገር ሆናለች።
12 - ሩሲያ ይህን የዓለም ዋንጫ በአስራ አንድ የተለያዩ ከተሞቿ የምታስተናግድ ሲሆን አስራ ሁለት ስቴድየሞችን አሰናድታለች። ከነዚህ መካከልም አምስቱ አዲስ የተገነቡ ሲሆን ቀሪዎቹ እድሳት የተደረገላቸው ናቸው።
1930 -የመጀመሪያው የዓለም ዋንጫ የተካሄደው እ.ኤ.አ በ1930 ሲሆን አስተናጋጇም ደቡብ አሜሪካዊቷ አገር ዩራጓይ ነበረች። ዩራጓይ ይህን ዋንጫ አርጀንቲናን አራት ለሁለት በሆነ ውጤት አሸንፋ ማንሳቷ ይታወቃል።
5 – ደቡብ አሜሪካዊቷ የእግር ኳስ አገር ብራዚል በዓለም ዋንጫ ታሪክ ስኬታማዋ ነች። ብራዚል እ.ኤ.አ 1958፤1962፤1970፤1994ና 2002 ላይ አምስት ጊዜ ቻምፒዮን በመሆን የሚስተካከላት አገር የለም።
32 – የዘንድሮው የሩሲያ የዓለም ዋንጫ ሰላሳ ሁለት አገራትን የሚያፋልም ሲሆን እነዚህ አገራት በስምንት ምድቦች ተከፋፍለው የጥሎ ማለፍ ጨዋታዎችን ጨምሮ ስልሳ አራት ፍልሚያዎችን ያስኮሞኩሙናል። የዓለም ዋንጫ በዚህ መልኩ መካሄድ የጀመረው እ.ኤ.አ ከ1998 ጀምሮ ሲሆን ወደ ፊት በ2026 የተሳታፊ አገራት ቁጥር አርባ ስምንት እንደሚሆን ፊፋ ማሳወቁ ይታወሳል።
209 – በዘንድሮው የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ ሁለት መቶ ዘጠኝ አገራት የተካፈሉ ሲሆን ይህም ክብረወሰን ሆኖ ተመዝግቧል። ከነዚህ አገራትም ማጣሪያውን ማለፍ የቻሉት ሰላሳ ሁለት አገራት ናቸው ለዓለም ዋንጫው ቀርበው የምናያቸው።
3 – ብራዚላዊው የእግር ኳስ ንጉሥ ፔሌ ሦስት የዓለም ዋንጫዎችን በማንሳት ብቸኛው ተጫዋች ሲሆን እ.ኤ.አ 1958፤1962ና 1970 ላይ እነዚህን ዋንጫዎች ማንሳት ችሏል። ይህንንም ክብረወሰን እስካሁን የተጋራው አንድም የዓለማችን ኮከብ አልተገኘም።
8 – ላስሎ ኪስ ኤል ሳልቫዶር ላይ በስምንት ደቂቃዎች ውስጥ ሦስት ግቦችን በማስቆጠር በዓለም ዋንጫ ታሪክ ፈጣን ሃትሪክ የሰራ ተጫዋች ሆኖ ይታወሳል።
5 – የሜክሲኮው ኮከብ አንቶኒ ካርቫሃል እ.ኤ.አ ከ1950-1966 ለብሔራዊ ቡድኑ ተሰልፎ የዓለም ዋንጫ ላይ የተጫወተ ሲሆን ጀርመናዊው ሉተር ማቲያስ እ.ኤ.አ ከ1982-1998 አምስት የዓለም ዋንጫዎች ላይ በመጫወት የሚስተካከላቸው የለም። በተለይም ሉተር ማቲያስ ሃያ አምስት የዓለም ዋንጫ ጨዋታዎችን በመሰለፍ የሚስተካከለው የለም።
17 ዓመት ከ 41 ቀን – በዓለም ዋንጫ በዕድሜ ትንሹ ተጫዋች የታየው የሰሜን አየርላንዱ ኖርማን ዋይትሳይድ አስራ ሰባት ዓመት ከአርባ አንደኛ ቀኑ ላይ በመጫወት ነው። 43 ዓመት ከ 3 ቀን – በዓለም ዋንጫ ታሪክ በዕድሜ አንጋፋው ተጫዋች የተጫወተው ኮሎምቢያዊው ፋሪድ ሞንድራገን ሲሆን የዓለም ዋንጫን በአርባ ሦስት ዓመት ከሦስት ቀኑ መጫወት ችሏል።
42 ዓመት ከ 1ወር ከ8 ቀን – ካሜሩናዊው ታሪካዊ ኮከብ ተጫዋች ሮጀር ሚላ በአርባ ሁለት ዓመት ከአንድ ወር ከስምንት ቀኑ የዓለም ዋንጫ ጨዋታ ላይ ግብ በማስቆጠር አንጋፋው ግብ አስቆጣሪ ሆኖ ይታወሳል።
16 – ጀርመናዊው ሚሮስላቭ ክሎስ በዓለም ዋንጫ አስራ ስድስት ግቦችን ከመረብ በማሳረፍ የሚስተካከለው የለም። ክሎስ ለጀርመን ብሔራዊ ቡድን እነዚህን ግቦች ያስቆጠረው እ.ኤ.አ ከ2002 አንስቶ እስካለፈው የብራዚል 2014 የዓለም ዋንጫ ሲሆን ከብራዚሉ የዓለም ዋንጫ በፊት ይህ ክብረወሰን በሮናልዶ ሊውስ ናዛሪዮ ዴሊማ (ኤልፊኖሚኖ) የተያዘ እንደነበር ይታወሳል።
8 – እስካሁን በተካሄዱት ሃያ የዓለም ዋንጫዎች ቻምፒዮን መሆን የቻሉት ስምንት አገራት ብቻ ናቸው። ዩራጓይ፤ ጣሊያን፤ ብራዚል፤ እንግሊዝ፤ ጀርመን (ምዕራብ ጀርመንን ጨምሮ) አርጀንቲና፤ ፈረንሳይና ስፔን ናቸው።
13 – በአንድ የዓለም ዋንጫ ጨዋታ እ.ኤ.አ ፈረንሳዊው ጀስት ፎንቴን እ.ኤ.አ 1958 ላይ አስራ ሦስት ግቦችን ከመረብ በማሳረፍ በአንድ ጨዋታ ብዙ ግብ የማስቆጠር ክብረወሰኑን ይይዛል።
1 – በዓለም ዋንጫ የፍፃሜ ጨዋታ ታሪክ አንድ ተጫዋች ብቻ ሦስት ግቦችን በማስቆጠር ሃትሪክ መሥራት ችሏል። ይህም እ.ኤ.አ 1966 እንግሊዝ ምዕራብ ጀርመንን ረታ ብቸኛውን ዋንጫ ባነሳችበት ጨዋታ ሲሆን ግቦቹን ያስቆጠረውም ጊኦፍ ኸረስት ነበር።
1 - ጣሊያናዊው ቪቶሪዮ ፖዞ በአሰልጣኝነት ሁለት የዓለም ዋንጫ ክብሮችን በማንሳት ብቸኛውና የመጀመሪያው ሆኖ ተመዝግቧል።
2 - በዓለም ዋንጫ ታሪክ በቀይ ካርድ ሁለት ጊዜ ከሜዳ የወጡ ተጫዋቾች ሁለት ናቸው። ካሜሩናዊው ታሪካዊ ተከላካይ ሪጎበርት ሶንግ የመጀመሪያው ሲሆን ፈረንሳዊው ኮከብ ዚነዲን ያዚድ ዚዳን ሌላኛው ተጫዋች ነው።
38 - በዘንድሮው የሩሲያ የዓለም ዋንጫ አሸናፊ የሚሆነው ቡድን ሰላሳ ስምንት ሚሊየን የአሜሪካን ዶላር ተሸላሚ ይሆናል። እንደ አጠቃላይ ግን በዚህ የዓለም ዋንጫ አራት መቶ ሚሊየን ዶላር ለሽልማት ተዘጋጅቷል።
12 - ሩሲያ ይህን የዓለም ዋንጫ በተሳካ ሁኔታ ለማስተናገድ ያወጣችው ገንዘብ አስራ ሁለት ቢሊየን ዶላር ይገመታል።

ቦጋለ አበበ

 

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።