የኢትዮጵያን አህጉራዊ ውድድር የማዘጋጀት አቅም ነጸብራቅ Featured

11 Jul 2018

የመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ጨዋታ የተጀመረው እአአ በ1971 ጋና አክራ ላይ ነው። ይህ በአስር ተሳታፊ ሀገራት የተጀመረ ውድድር፣ ከፍተኛ ትምህርትና ስፖርት በማስተሳሰር ጤናማ ማህበረሰብ በመፍጠር ረገድ ዓይነተኛ ሚና የመጫወት ዓላማ አለው። ከስፖርታዊ ክዋኔው በተጓዳኝ አፍሪካውያን በአንድነት ተሰባስበው የእውቀት፣ የልምድ፣ የባህልና ሌሎች እሴቶቻቸውን እንዲለዋወጡ ማድረግንም ታሳቢ ያደርጋል።
ምንም እንኳ የጨዋታው ዓላማ ይህን መሰል አዎንታዊ ሚና ቢኖረውም የውድድሩ መርሃ ግብር ግን የአስፈፃሚና ባለድርሻ አካላት በቂ ትኩረትና የመገናኛ ብዙኃን ሽፋን አልታደለም። በዚህም ምክንያት ወጥ ሆኖ መካሄድ አልሆነለትም። ውድድሩ ከጋናው መድረክ ከ3 ዓመት በኋላ በኬንያ ናይሮቢ ቢካሄድም ከዚያ በኋላ በነበረው ዓመታት ባልታወቀ ምክንያት ሳይካሄድ ቆይቶ በ2004 በናይጄሪያ ባውንቺ ድጋሚ መጀመር ችሏል። እአአ በ2016 በደቡብ አፍሪካ ጆሃንስበርግ የተካሄደ ሲሆን፤ ውድድሩ ብዙም ደማቅ ያልነበረና ዘጠኝ ተሳታፊ አገራት ብቻ ያሳተፈም ነበር።
ይህን መልክ የነበረው ውድድሩ የአዘጋጅነቱን ዕድል ኢትዮጵያ ከደቡብ አፍሪካ እጅ በመቀበል መቀሌ ዩኒቨርሲቲ ለዘጠነኛው የአዘጋጅነቱን ኃላፊነት ስትረከብ የተሻለ የውድድር ዝግጅት እንደሚደረግና በነበረው ሽር ጉድ ውስጥም የነበረው ቀዝቃዛ መልክ ለመሻር ትኩረት እንደተሰጠ ከውድድሩ በፊት ሲገለጽም ቆይቷል።
የመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ጨዋታ ለዘጠነኛ ጊዜ ኢትዮጵያ እንድትረከብና በመቀሌ ዩኒቨርሲቲ አዘጋጅነቱን የመካሄዱ ዜና የተሰማው መስከረም 20 ቀን 2010 ዓ.ም ነበር። የአፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ፌዴሬሽን ይሄን ውሳኔ ለመወሰኑ በተለየ መልኩ የመቐለ ዩኒቨርሲቲ የመሠረተ ልማት ላይ ትኩረት አድርጎ የመስራቱ ውጤት መሆኑ ተያይዞ ተገልጿል።
በኢትዮጵያ የመላ አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ጨዋታ ሲዘጋጅ የመጀመሪያ ጊዜ እንደመሆኑ ዝግጅቱም ይሄንኑ መሠረት ባደረገ መልኩ እንዲሆን ደፋ ቀና ብሏል። መቐለ ዩኒቨርሲቲ አዘጋጅነቱን ከተቀበሉ በኋላ ባለፉት ወራት ሰፊ ዝግጅት በማድረግ ሁለት የእግር ኳስ ሜዳዎችን ጨምሮ አራት ሜዳዎችን በማዘጋጀት የውድድሩን ዕለት ሲጠበቅ ቆይቷል። መሰናዶውን በአስፈላጊው ጊዜ በማጠናቀቅም በጉጉት ሲጠበቅ ለነበረው ዕለት አድርሷል። ደማቅ በሆነ መልኩ መስተንግዶውም በማሰናዳትም፤ ጨዋታው ሰኔ 24 ቀን በትግራይ ስታዲየም በይፋ በተጀመረበት ዕለትም ይህኑ አስመስክሯል።
የዘንድሮው የመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ጨዋታም መቀሌ ላይ ለስድስት ቀናት ሲካሄድ ቆይቷል። በአስር የተለያዩ የስፖርት ዓይነቶች በተካሄደው ውድድርም የአፍሪካ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በስፖርት ዘርፍ ያላቸውን እምቅ አቅም አሳይተውበታል። ውድድሩንም 980 ያህል ተሳታፊዎች ያደመቁት ሲሆን፤ አዘጋጇ ኢትዮጵያ ጨምሮ ከአህጉር አፍሪካ18 አገራት የተውጣጡ 56 ዩኒቨርሲቲዎች አሳትፏል።
ውድድሩ ባሳለፍነው ዓርብ ዕለት በመቀለ ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ሃቂ ጊቢ በሚገኘው ስታዲየም ተጠኗቋል፡፡ በቆይታው ከተለያዩ አቅጣጫዎች ምን ዓይነት አሻራ አሳልፎ እንደተጠናቀቀ ለመዳሰስ ተሞክሯል። በዚህም ውድድር የተሳታፊ አገራት ቁጥርን በእጥፍ ጨምሮ የተካሄደው ውድድሩ ከባለፉት ዓመታት አንጻር ደማቅና ለየት ያለ እንደነበር ከተሳታፊዎች ተገልጿል።
የአዲግራት ዩኒቨርሲቲን ቮሊ ቦል ተጫዋች የሆነችው ሳምራዊት ሐዲስ የጨዋታው ታዳሚ ከሆኑት አንዷ ናት። ሳምራዊት «ውድድሩ ከስፖርቱ ባሻገር የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቱ ላይ ትልቅ ትርጉም ያለው ተግባር የታየበት መሆኑን ትናገራለች።
በውድድሩ አሸናፊ ተሸናፊ ከሚለው ትርጓሜ በላይ የእርስ በእርስ ትውውቅ የሚፈጥር መሆኑን የምትገልፀው ሳምራዊት፥ እኔም ሆንኩኝ ከእኔ ጋር የመጡ የቡድን አጋሮቼ የሚጋሩት የዘጠነኛው ሻምፒዮና ቆይታችን አዝናኝ፣ አስተማሪና አስደሳች እንደነበር ነው» ትላለች።
«ወደ ኢትዮጵያ ስመጣ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው፤ በመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ጨዋታ ስሳተፍም በተመሳሳይ የመጀመሪያዬ ነው» ያለው የጋናው ዴኤቨሎፕመንት ስተዲ ዩኒቨርሲቲ የአጭር ርቀት ሩጫ ተወዳዳሪ ወጣት ዴሪክ ሳአኮሬ ደግሞ፤ ውድድሩ የነበረው ስፖርታዊ ፉክክር ጠንካራ የሚባል ነው ለማለት የሚያዳግት መሆኑን ይገልጻል።
ይሁንና ከውድድሩ በተጓዳኝ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነቱ ላይ ግን በጣም ጥሩ የነበረና በተለይ አፍሪካ የተለያዩ አገራት ስብስብ ብቻም ሳይሆን ማራኪ ባህላዊ አለባበሶች፣ የተለያዩ ቋንቋ ተናጋሪ ሕዝቦች፣ አይቼና ሰምቼ የማላውቃቸው የምግብ ዓይነቶች በተለይ በኢትዮጵያ መኖሩን ያወቁኩበት አጋጣሚ ነው ሲል ቆይታውን ይገልጸዋል።
በውድድሩ በአትሌቲክስ ረጅም ርቀት ዩኒቨርሲቲውን በመወከል በውድድሩ ሲሳተፍ የነበረው ከኡጋንዳ ዴጄ ዩኒቨርሲቲ ጄኮቭ ኦሆራጅ የዘንድሮው ውድድር ካለፉት ጊዜያት የተሻለ እንደነበር ይናገራል፡፡ በመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ጨዋታ ለመጀመሪያ ጊዜ የተሳተፈው ኦሆራጅ፣ ከሁለት ዓመት በፊት በጆሃንስበርግ የተካሄደውን ውድድር በቅርበት ለመመልከት ችሏል። በጊዜው የነበሩት ተሳታፊ ዩኒቨርሲቲዎች ቁጥር ጥቂት የሚባል እንደነበር ያስታውሳል።
ውድድሩ የከፍተኛ ተቋማት በቀለም ትምህርቱም ብቻ ውጤታማ መሆንን ከማሰብ አመለካከትና ልምድ እንድንወጣ የሚያደርግ መድረክ ነው። ተሳታፊዎቹም የአገራቸውን ስም እንዲያስጠሩ የማስቻል አቅሙ ከፍተኛ ነው ይላል።
ከዚህ ቀደም የነበረው ውድድር ለስፖርት መሠረተ ልማት የሚሰጠው ትኩረት አነስተኛ መሆኑን የሚያስታውሰው ኦሆራጅ፤ በመቀሌ ዩኒቨርሲቲ በስፖርት መሠረተ ልማት ላይ ትልቅ ሥራ መስራታቸውን የሚያበረታታና ለሌሎች አፍሪካ አገራት ጥሩ ተሞክሮ እንደሚሆን ነው ያስገነዘበው። በርካታ ዩኒቨርሲቲዎችን ያሳተፈው የመቀሌ የመላ አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ውድድርም ብርቱ ፉክክር የታየበትና ለተመልካችም አዝናኝ እንደነበር የሚገልጸው ተሳታፊው፤ ከስፖርቱ አኳያ በተለይ የኮተቤ ሜትሮፖሊቲያን ዩኒቨርሲቲ በእግር ኳሱም ሆነ በሌሎች ስፖርቶች ከነበሩት የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች ጠንካራና ሆኖ መመልከቱን ያነሳል። ይሁንና እነዚህ መልካም ነገሮች እንዳሉ ሁሉ ከጠቀሰው ውጪ ያሉት ተሳታፊ ዩኒቨርሲቲዎች በስፖርቱ በኩል ችግሮችና ክፍተቶች እንዳሉ ሃሳቡን ሰንዝሯል።
በአጠቃላይ በመቀሌ ዩኒቨርሲቲ የተመለከተው አገሪቱ አህጉራዊ ውድድሮችን የማስተናገድ አቅም እንዳላት መሆኑን የሚገልጸው ተሳታፊው፤ ውድድሩን በዚህ መልኩ ቀጣይ ለማድረግ የመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ስፖርት ፌዴሬሽን ዩኒቨርሲቲዎች በስፋት እንዲሳተፍ የሚያደርግ ሥራ በቀጣይ መስራት ከቻለ ከዚህ በተሻለ መሆን ይችላል፤ ቀጣይ ውድድሩን የሚያዘጋጀው ዩኒቨርሲቲም ከመቀሌ ዩኒቨርሲቲ ተሞክሮ በመውሰድ ልባዊ ትኩረትን የሰጠ ዝግጅት አድርጎ መቅረብ ይገባል ሲል ሃሳቡን ገገልጿል።
የአፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ስፖርት ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት ማሉምቤቴ ራሌቴኤም ዘጠነኛው የመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ውድድር ከባለፉት የውድድር ጊዜያት በተሻለ መልኩ ደማቅና የተሳታፊውን ቁጥር ከፍ ብሎ የተከናወነ መሆኑን ይስማሙበታል።
በመቀሌ የተመለከቱት ውድድር ከጠበቁት በላይ መሆኑን የሚገልፁት ፕሬዚዳንቱ፤ «በመቀሌ በነበረን ቆይታም ኢትዮጵያ አህጉር አቀፍ ውድድሮችን ለማስተናገድ የሚያስችል አቅም እንዳላት ታዝበናል ነው ያሉት።
እንደ ፕሬዚዳንቱ ገለፃ፤ ውድድሩ አፍሪካውያን በአንድነት ተሰባስበው የእውቀት፣ የልምድ፣ የባህልና ሌሎች እሴቶቻቸውን እንዲለዋወጡ የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነታቸውን እንዲያጠናክሩ ማድረግ ችሏል። የኢትዮጵያ ሕዝብ እንግዳ አክባሪነትን የጥቁር ሕዝቦች ተምሳሌትነትን አስመስከሯል።
ውድድሩን እጅግ በጣም በተሳካ ሁኔታ ተጀምሮ ተጠናቋል የሚሉት ደግሞ፤ የመቀሌ ዩኒቨርሲቲ የስፖርት ሳይንስ መምህርና የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች ስፖርት ማህበር ምክትል ፕሬዚዳንት ዶክተር ከሰቴ ለገሰ ናቸው።
እንደ ዶክተር ከሰቴ ገለፃ፤ ለዚህ ስኬት በመጀመሪያ ደረጃ በስፖርት መሠረተ ልማቱ በቂ ዝግጅት ተደርጓል፡፡ በተለያዩ ዩኒቨርሲቲ ግቢዎች ውስጥ ስታዲየሞች ተገንብተዋል፡፡ በተጨማሪ በአንድ ሜዳ ላይ ሦስት የጨዋታ ዓይነቶችን ማስተናገድ የሚችሉ መወዳደሪያ ቦታዎች በአራቱም ዩኒቨርሲቲ ግቢዎች ተገንብተዋል። በቤት ውስጥ ለሚደረጉ ውድድሮችም ጂምናዚየሞች ተሰናድቷል። ይህም ውድድሩ ያለምንም የመለማመጃም ሆነ የመጫወቻ ችግር ተጀምሮ እንዲጠናቀቅ አስችሎታል።፡
«በማንኛውም ዓለም አቀፍም ሆነ አህጉር አቀፍ ውድድሮች ላይ የበጎ ፈቃደኞች ሚና ትልቅ ነው ያሉት ዶክተሩ፤ በዘንድሮው የመላ ዩኒቨርሲቲዎች ጨዋታውም የበጎ ፈቃደኞች ሚና እጅጉን የላቀ እንደነበር ነው የገለፁት።
መቀሌ ዩኒቨርሲቲ የበጎ ፈቃደኞችን አቅም ለመጠቀሙም በ15ኛው የዓለም ዩኒቨርሲቲዎች ውድድር ካስተናገደችው ደቡብ ኮሪያ የወሰደው ተሞክሮ እንደረዳው የሚያስረዱት ዶክተሩ፤ ዩኒቨርሲቲው ከደቡብ ኮሪያ በጎ ፈቃደኞች ማኅበር ጋር ስምምነት በማድረግ ከዩኒቨርሲቲው ለተውጣጡ 600 በጎ ፈቃደኛ ወጣቶች፣ እንዲሁም ከከተማው ነዋሪና ከቀይ መስቀል በማቀላቀል የተውጣጡ ወጣቶችን ሥልጠና እንዲሰጣቸው ማድረግ መቻሉንና ይህም ለውድድሩ ስኬት ዓይነተኛ አስተዋጽኦ ማበርከቱን ነው ያስረዱት።
የመላው አፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ውድድር በአገራችን መዘጋጀቱ በቀዳሚነት ተማሪው ያለውን ባህል ለሌሎች ማጋራትና የሌሎቹን ወደ ራሳቸው በማምጣት ልምድ መለዋወጥ ያስቻለ አጋጣሚን የፈጠረ መሆኑን የሚገልፁት ደግሞ የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች ስፖርት ማህበር ፕሬዚዳንት አቶ ዓባይ ኪዳነ ናቸው። ውድድሩም ከስፖርት ባሻገርም በዩኒቨርሲቲዎቻቸው ያለውን የትምህርት ሒደት፣ ዓለም አቀፍ ተሞክሮዎች እንዴት ናቸው? የኅብረተሰቡ አኗኗርና ባህል ምን ይመስላል? የሚለውን ያስመለከተ መድረክ መሆኑን ይናገራሉ።
በአጠቃላይ ከውድድሩ ስለ ተገኘውን ፋይዳ አቶ አባይ ሲገልፁት፤ በተለያዩ የትምህርት ዘርፎች ላይ የሚገኙና ከተወዳዳሪዎቹ ጋር ወደ ውድድር መድረኩ የሚመጡ የትምህርት ክፍል ኃላፊዎች የሚደረገው ውይይት በሴሚናር፣ በጥናትና ምርምር፣ በኅብረተሰብ ጉዳይና በአገሪቱ ውስጥ ያሉትን ጉዳዮች እንዲመቻቹ አድርጓል፡፡ የቱሪስት መስህቦች እንዲጎበኙ በማድረግ በአገር ገጽታ ግንባታ ላይም ትልቅ ሚና ነበረው። በውድድሩ ላይ የሚሳተፉ ተተኪዎች ደግሞ በአገሪቱ ውስጥ ላሉ ክለቦች ግብዓት የመሆን ዕድልን ይከፍታል። ከሁሉም በላይ ኢትዮጵያን አህጉራዊ ውድድሮችን የማዘጋጀት አቅም እንዳላት ነጸብራቅ ሰጥቷል ነው ያሉት።

ከ20 ዓመት በታች የቼስ ሻምፒዮና  አማራ ክልልና ድሬዳዋ ሻምፒዮና ሆኑ

በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር አስተናጋጅነት ሲካሄድ በነበረው የኢትዮጵያ ሻምፒዮና ከ20 ዓመት በታች የአገር አቀፍ የቼስ ሻምፒዮና ትናንት ተጠናቀቀ። ከሰኔ 25 ጅምሮ ሲካሄድ በሰነበተው ሻምፒዮናው ፤በሴቶች የግል የበላይነት አማራ ክልል ሻምፒዮና ሆኗል። በተለያዩ የውድድር ዘርፎች ፉክክር ሲደረግበት በነበረው ውድድር የኢትዮጵያ ሻምፒዮና መቅደስ ሞገስ ከአማራ ክልል አንደኛ ስትወጣ፤ መርሀዊት ብርሃነ ከትግራይ እንዲሁም ረድኤት ሰጠኝ ከአማራ ክልል 2ኛና 3ኛ ደረጃ በመያዝ ውድድራቸውን አጠናቀዋል፡፡
በወንዶች የግል የበላይነት ደግሞ የኢትዮጵያ ሻምፒዮና ማራኪ እንድርያስ ከድሬዳዋ አንደኛ ሲወጣ ፤ሮቤል ብርሃነ ከትግራይ እንዲሁም ሀብታሙ ባዮ ከኦሮሚያ 2ኛና 3ኛ ደረጃ በመሆን ውድድሩን አጠናቀዋል፡፡በውድድሩ ሁለቱ ከተማ አስተዳደሮች እና በአራት ክልሎች የተሳተፉ ሲሆን ፤ፉፁም ጨዋነት የተሞላበት እና ከፍተኛ ፉክክር የታየበት እንደሆነም ለማወቅ ተችሏል፡፡

ዳንኤል ዘነበ 

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።