ክትትልና ቁጥጥሩ ምን እያመላከተ ይሆን?

14 Feb 2017

                  ወይዘሮ አስቴር አማረ፤                                                                        አቶ አበበ ከፈኔ፤

ኢፌዴሪ የህዝብ ተወካች ምክር ቤት ቋሚ ኮሚቴዎች  በተሰጣቸው ሃላፊነት መሰረት ሚኒስቴር መስሪያ ቤቶችንና በስራቸው የሚገኙ ተጠሪ ተቋማትን ይከታተላሉ ፣ ይቆጣጠራሉ፡፡ ድጋፍ በማድረግም ሃላፊነታቸውን ይወጣሉ፡፡ ይህም ስራቸው የሚከታተሏቸው ተቋማት እቅድ ስኬታማ እንዲሆን ፣ ክፍተቶቻቸው እንዲሞሉና  የህዝብ ተጠቃሚነትን እንዲያሳድጉ ጉልህ ድርሻ እንደሚያበረክት ይታመናል፡፡

በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተፈጥሮ ሀብት ልማትና አካባቢ ጥበቃ ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢዋ ወይዘሮ አስቴር አማረ እንደሚያብራሩት፤ ቋሚ ኮሚቴው ተቋማት በፌዴራል ደረጃ በተሰጣቸው ተግባርና ሃላፊነት መሰረት እየሰሩ መሆናቸውን ይቆጣጠራል፤ ይከታተላል፡፡  በተቋቋሙበት ዘርፍ ሊተገብሩት ያዘጋጁትን የአምስት አመት እቅድ መሰረት በማድረግ  ስለተከናወኑ ስራዎች ቋሚ ኮሚቴው የክትትልና ቁጥጥር ስራን በመሰራት ገምግሞ አጸድቋል፡፡ ግምገማን የሚያካሂደውም በተቀመጠው የጊዜ ሰሌዳና ሁለተኛውን እድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድን ለማሳካት ተቋማቱ እቅዱን ማከናወን የሚችሉ ስለመሆኑ ግምት ውስጥ በማስገባት ነው፡፡

ክትትልና ቁጥጥሩ በዋናነት ትኩረት በማድረግ ተቋማቱ የህብረተሰብ ተጠቃሚነት ላይ ምን ያህል እንደሰሩ ይመለከታል፡፡ በውጤት ደረጃም ለህብረተሰብ ተጠቃሚነት ያበረከቱትን አስተዋፅኦ ይገመግማል፡፡

እሳቸው እንደሚሉት፤ ቋሚ ኮሚቴው የሚከታተለው የተፈጥሮ ሀብት ልማትና አካባቢ ጥበቃ ዘርፍ እንደመሆኑ ሰፊ ስራዎችን ይዟል፡፡ ይህ ዘርፍ የኢኮኖሚ አውታሩን የሚዘውሩ ተቋማት  የተካተቱበት ሲሆን፣እነሱም የውሃ መስኖና ኤሌክትሪክ ሚኒስቴር፣ የማእድን ነዳጅና ተፈጥሮ ሀብት ሚኒስቴር፣ የአካባቢ ደንና አየር ንብረት ለውጥ ሚኒስቴርና  13 ተጠሪ ተቋማት ናቸው፡፡ ከነዚህ መካከል ውሃ ልማት ፈንድ፣ የኢትዮጵያ ውሃ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት፣ የአደጋ ስጋት አመራር ኢንስቲትዩት፣ ብዝሃ ህይወት ይጠቀሳሉ፡፡

ተቋማቱ የዝግጅት፣ የተግባርና የማጠቃለያ ምእራፍን ተከትለው የህዝብ ክንፍና ባለድርሻዎችን በማሳተፍና ፍላጎታቸውን በማካተት ስራው በባለቤትነት እንዲሰራ፣ ወደ ለውጥ እንዲገቡና ተገቢውንም ስራ እንዲሰሩ ማድረግ ጀምረዋል፡፡ ክትትሉ የተጠናከረ በመሆኑ ስራዎች ውጤታማ እንዲሆኑና በቅንጅት እንዲሰሩ አስችሏል፡፡

ተቋማቱ ባለፉት ዓመታት ሲተገብሩ የቆዩት እቅድን የጋራ ሳያደርጉ እንደነበር ሰብሳቢዋ አስታውሰው፣ አሁን የቀድሞ አሰራር መቀየሩን ነው የተናገሩት፡፡ አመራሮቹ እየገመገሙ፣ ፈጻሚው የጉዳዩ ባለቤት ሆኖ፣ የሚመለከተው ሁሉ እንዲሳተፍ በማድረግ ክፍተቶችን በመለየት እንዲስተካከሉ ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ያብራራሉ፡፡

ትግበራው ትልቅ ውጤትና ለውጥ እያስገኘ ነው ይላሉ ወይዘሮ አስቴር፡፡ ከእቅድ ዝግጅት አንስቶ አስከ ትግበራ ያለው አፈፃፀም ግምገማ ይደረጋል ፤ከባለድርሻዎች የሚገኝ ግብአት በእቅዱ ይካተታል ፡፡

እንደሰብሳቢዋ ገለፃ፤ ዘንድሮ የተሾሙ አዳዲስ ሚኒስትሮችንም በቅርበት በማነጋገር እየተሰራ ነው፡፡  የውሃ መስኖና ኤሌክትሪክ ሚኒስትሩ ዶክተር ኢንጂነር ስለሺ በቀለ አዲስ ቢሆኑም ለስራው አዲስ አይደሉም፡፡ ዘርፉን የሚያውቁ ባለሙያ ናቸው፡፡ በመሆኑም እንደተሾሙ ክትትል አላደረግንም፡፡

‹‹በአካል ጠርተናቸው ምን ላይ ማተኮር እንዳለባቸው አቅጣጫ ሰጥተናል›› ይላሉ፡፡ በተለይ በግዙፍ ፕሮጀክቶቹ ኤሌክትሪክና የመስኖ ስራ ላይ እንዲያተኩሩ በነገርናቸው መሰረት   ሶስቱንም ሚኒስትር ደኤታዎች ይዘው ስራዎቹ ባሉባቸው ክልሎች በአካል በመገኘት ጉብኝት አድርገዋል፡፡ ጉብኝቱና የተሰጣቸው አቅጣጫ ቴክኒኩንና የአስተዳደር ስራዎችን ለመደገፍ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያደርጋል፡፡ ስራውም በእውቀት እንዲመራ ያስችላል፡፡ 

የአካባቢ ደንና አየር ንብረት ለውጥ ሚኒስትሩ ዶክተር ገመዶ ዳሌ ዘርፉን እየመሩት ያለው ከብዝሃ ህይወት ኢንስቲትዩት ተቀይረው ነው፡፡ የማእድን ነዳጅና ተፈጥሮ ሀብት ሚኒስትሩ አቶ ሞቱማ መቃሳም በተመሳሳይ መልኩ ከውሃ መስኖና ኤሌክትሪክ ሚኒስትርነት ተቀይረው ነው ዘርፉን እየመሩ የሚገኙት፡፡ እነዚህ ሚኒስትሮችም  ዘርፉቸውን አውቀው እንዲመሩ የማድረግ ተግባር ተከናውኗል፡፡ ችግሮች ያሉ ቢሆንም በአፈፃጸም የተሻለ ውጤት እየታየ ነው ሲሉም ነው ወይዘሮ አስቴር ያመለከቱት፡፡

የምንከታተላቸው ተቋሞች የሲቪል ሰርቪስ ሪፎርም ማሻሻያዎችን መሰረት አድርገው በመስራት በኩል ገና ጅምር ላይ መሆናቸው የታየባቸው ከፍተት መሆኑንም ሰብሳቢዋ ይጠቁማሉ፡፡ ቁልፍ ችግሮችን ለይቶ በማቅረብ በኩል ተመሳሳይ ውስንነት ይታይባቸዋል፡፡ ቁልፍ ችግሮቻቸውን ካልለዩ ደግሞ ቁልፍ ተግባራቸውን መፈፀም ስለማይችሉ ሊያስተካክሉ ይገባል ነው ወይዘሮ አስቴር የሚሉት፡፡

የበጀት እጥረትም በውስንነት እንደሚነሳ የሚጠቁሙት ሰብሳቢዋ፣ እጥረቱ ያለ ቢሆንም በተሰጣቸው ልክ ያለመስራት፣ እስከ ክልሎችና ወረዳዎች ድረስ መዋቅር ዘርግቶ ተቀናጅቶና አደረጃጀትን ያለመፍጠር፣ የሰው ሃይል እጥረት፣ የባለሙዎች ፍልሰት የጋራ ችግሮች ሆነው እንደሚታዩባችው ይናገራሉ፡፡ ‹‹የዓለም ሁኔታና ገበያው እየተቀያየረ ነው፣ ነገሮችም ባሉበት አይቀጥሉም፤ ስለዚህ ባላቸው በጀት ለመመራት የሚያስችሉ ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር አለባቸው፡፡ አንዳንዶቹ ተቋሞችም ወደ አትራፊነት ሊገቡ ይገባቸዋል›› በማለት ያስገነዝባሉ፡፡ ተቋሞች ስለሚሰሯቸው ስራዎች መረጃ ለህዝቡ የማድረስና የግንዛቤ መፍጠር ስራ ውስንነት እንደሚታይባቸውም  ያስገነዘቡት፡፡

አባይ፣ አዋሽና ስምጥ ሸለቆ ተፋሰሶች መልካም ተሞክሮ ያላቸው መሆናቸውን በመግለጽ፤ ተፋሰሶቹ የ10 ዓመታት ስትራትጂክ እቅድ መስራታቸውን ይናገራሉ፡፡ ሌሎቹ ተፋሰሶችም የዚህን መልካም ተሞክሮ ልምድ ሊቀስሙ እንደሚገባም ይጠቁማሉ፡፡ የውሃ መስኖና ኤሌክትሪክ ሚኒስትሩ ዶክተር ኢንጂነር ስለሺ በአካል ስራዎችን ተመልክተው ቴክኒካልና አስተዳደራዊ ድጋፍ ሰጥተው ወደ ተግባር የገቡበት ሂደት እንደ መልካም ተሞክሮ የሚጠቀስና ሌሎች ሊማሩበት የሚገባው መሆኑንም ይናገራሉ፡፡

እንደ ሰብሳቢዋ ማብራሪያ ፤ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ሃይልና የኢትጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎትም አደረጃጀታቸውን አጠናክረው  የጀመሩት ስራ እንደመልካም ተሞክሮ ይወሰዳል፡፡ ቀደም ሲል ከውጭ አገር ይገዛ የነበረውን ቆጣሪ አሁን (ከሜትክ) ከብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን መግዛት ተጀምሯል፡፡ ምርቱ በአገር ውስጥ መሸፈኑ በፍጥነት ለተጠቃሚ እንዲቀርብ ያስችላል፣ የአገር ውስጥ አቅምን ያሳድጋል፣ የውጭ ምንዛሪንም ያድናል፡፡

እነዚህ ተቋማት የህዝብ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥ የሚያደርጉት ጥረትም በበጎ ጎኑ የሚወሰድ መሆኑን ወይዘሮ አስቴር ተናግረዋል፡፡

በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የትራንስፖርት ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ተወካይ አቶ አበበ ከፈኔ እንደሚሉት፤ ቋሚ ኮሚቴው ምክር ቤቱ በህገ መንግስቱ በተሰጠው መብትና በአባላት ሥነሥርዓት ደንብ ቁጥር 6/2008 አንቀፅ 168 ንኡስ አንቀፅ 1 እና 2 በተሰጠው ሃላፊነት መሰረት ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፡፡ በዚህም መሰረት በስሩ ያሉትን የትራንስፖርት ሚኒስቴርንና 11 ተጠሪ ተቋማቱን ከእቅድ አዘገጃጀት አንስቶ እስከ ትግበራ ክትትል፣ ቁጥጥርና አስፈላጊ ድጋፎችን ሲያደርግ ቆይቷል ፡፡

ቋሚ ኮሚቴው ከሚከታተላቸው፣ ከሚቆጣጠራቸውና ድጋፍ ከሚያደርግላቸው ተጠሪ ተቋማት መካከልም የኢትዮጵያ መንገዶች ባለስልጣን፣ የትራንስፖርት ባለስልጣን፣ የክፍያ መንገዶች ኢንተርፕራይዝ፣ መድን ፈንድ አስተዳደርና የፐብሊክ ሰርቪስ አገልግሎት ድርጅት  ተጠቃሾቹ ናቸው ፡፡

በበጀት ዓመቱ ባለፉት ስድስት ወራት ውስጥም በሁሉም ተቋሞች የ2008 ዓ.ም እቅድ አፈፃፀም ታይቷል፡፡ ሁለተኛው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድን መሰረት በማድረግ በጥናት ላይ በመመስረትና ባለድርሻዎችን በማሳተፍ እንዲያቅዱ ጥረት ተደርጓልም ይላሉ፡፡

ግምገማ ከተደረገባቸው መካከል የኢትዮጵያ መንገዶች ባለስልጣን አንዱ መሆኑን ጠቅሰው፤ ባለስልጣኑ በአገሪቱ የመንገድ መሰረተ ልማትን በማፋጠን ቀጣይነት ያለው ዕድገት በማስመዝገብ ጉልህ ድርሻ ማበርከቱን ይናገራሉ፡፡ የመንገድ መሰረተ ልማቱ ለእድገት፣ ለማህበራዊና ኢኮኖያዊ ልማትና ወደ ኢንደስትራላይዜሽን ለሚደረገው ሽግግር ተኪ የሌለው ድርሻ እንደተጫወተም አቶ አበበ ይገልፃሉ፡፡

እንደርሳቸው ገለፃ፤ ከ2009 ዓ.ም እቅድ ከተያዘላቸው 216 ፕሮጀክቶች በስድስት ወራት 26 ከእቅድ በላይ፣132 በእቅድ መሰረት ተከናውነዋል፡፡ 19 ከውጭ አገር ተቋራጮች ስምንቱ ፣ ከ32 የአገር ውስጥ ተቋራጮች አራቱ ክንውናቸው ከእቅድ በላይ ነው፡፡ ከስራዎቹ መካከል የመንገዶች ከባድ ጥገና ከታቀደው በላይ፣ ወቅታዊ የመንገድ ጥገና በእቅዱ መሰረት ተሰርቷል፡፡ መሬት መሸርሸርና የመንገድ ዳር አፈር መንሸራተትን የመከላከል ስራዎች ተከናውነዋል፡፡

በምስራቅና ምዕራብ የአገሪቱ ክፍሎች በቋሚ ኮሚቴው የመስክ ምልከታ ተደርጓል የሚሉት አቶ አበበ ፤በአካባቢዎቹ የሚካሄዱት ፕሮጀክቶች ለወጣቶች ሰፊ የስራ እድልን በመፍጠር አበረታች ውጤት ማሳየታቸውንም ነው ያመለከቱት፡፡ በቴክኖሎጂ ሽግግርና ከምርምር ጋር የተያያዘ ሙያዊ ድጋፍ ለማግኘት ያስቻለ ተግባር መፈጸሙንም ይገልጻሉ፡፡

እንደ አቶ አበበ ማብራሪያ ፤ ሆኖም በበጀት ዓመቱ ስድስት ወራት እንዲፈጸሙ ከታቀዱት 216 ፕሮጀክቶች መካከል 43 ፕሮጀክቶች ዝቅተኛ አፈፃፀም ታይቶባቸዋል፡፡ የውጭና የአገር ውስጥ ሥራ ተቋራጮች በውላቸው መሰረት ፕሮጀክቶቹን አጠናቅቀው ስራ እንዲጀምሩ የማድረጉ ተግባር አጥጋቢ አይደለም ፡፡

የመንገድ ሽፋንን ተደራሽ በማድረግ ሂደት በሁሉን አቀፍ የገጠር መንገድ ተደራሽነት ፕሮግራም የ2009 ዓ.ም ስድስት ወራት እቅድ አፈፃፀም ችግሮችና መንስኤያቸውን ለመለየት ጥረት የተደረገ መሆኑንም ይናገራሉ፡፡ ችግሩን በመፍታት በኩል የሚደረገው ክትትልና ድጋፍ የተጠናከረ አለመሆኑን ይገልፃሉ፡፡ ከወሰን ማስከበርና ከካሳ አከፋፈል ጋር ተያያዥነት ያላቸው ችግሮች ከመሰረቱ ባለመፈታታቸው ቅሬታዎችና አቤቱታዎች መኖራቸውንም ነው ያመለከቱት፡፡

ካሳ ተከፍሏቸው ንብረት የማያነሱ በተለይም አገልግሎት ሰጪ የሆኑ እንደ ኤሌክትሪክና ውሃ አገልግሎት ያሉ ተቋማት ፕሮጀክቶቹ እንዲጓተቱ በማድረግ ለስራው እንቅፋት እንደፈጠሩ ይናገራሉ፡፡ የኪራይ ሰብሳቢነት አስተሳሰብና ተግባር መኖሩን በመስክ ምልከታ መረዳት መቻሉን ጠቅሰው ፤ ይህም በየወቅቱ እየተፈተሸ እንዲስተካከል ማሳሰቢያ መሰጠቱንም ይገልጻሉ፡፡

የበጀት እጥረትን ተቋማቱ በተግዳሮትነት እንደሚያነሱም ነው አቶ አበበ የሚገልጹት፡፡ ርክክብ የተደረገባቸው የመንገድ መሰረተ ልማቶች የግንባታ ጥራት ችግር በመኖሩ ክፍተቱ እንዲስተካከል መደረጉንም ተናግረዋል ፡፡

እንደ አቶ አበበ ማብራሪያ፤ የትራንስፖርት ባለስልጣንን የሰው ሀይል የአቅም ውስንነት ለመፍታት ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር ስምምነት በመፍጠር ፈጻሚዎች እንዲማሩ ወደ ተግባራዊ እንቅስቃሴ መግባቱ እንዲሁም የፈጻሚዎችንና የመካከለኛ አመራር አካላትን የክህሎት ክፍተትን በአጫጭር ስልጠናዎች ለመሙላት የተከናወኑት ተግባራት በጠንካራ ጎን ተወስደዋል፡፡

የትራፊክ አደጋን ለመቀነስ ከባለድርሻዎች ጋር ተቀናጅቶ በመስራት በኩል አሁን ካለው ውጤት ጋር ሲነጻጸር አመርቂ እንዳልሆነም አቶ አበበ ይገልጻሉ፡፡ በዜጎች ሕይወትና ንብረት ላይ እየደረሰ ያለው አደጋ ባለድርሻ አካላትን በማሳተፍ መፍትሄ እንዲያገኝ መስራት እንደሚያስፈልገም ጠቅሰው፣ ለትራፊክ አደጋ አጋላጭ የሆኑትን ምክንያቶች በመለየት በክፍተቶቹ፣  በአገልግሎት አሰጣጥ ላይ ያሉ የሚስተዋሉ የኪራይ ሰብሰቢነት አመለካከቶች ላይ በትኩረት ሊሰራ እንደሚገባ ነው ያስገነዘቡት ፡፡

ህገ ወጥ  ስምሪትና የሌሊት ጉዞ እንዲገታና መሰረታዊ ለውጥ እንዲመጣ ትኩረት አድርጎ እንዲሰራ ለባለስልጣኑ ማሳሰቢያ እንደተሰጠውም ተናግረዋል፡፡ እንደ አቶ አበበ ማብራሪያ በአዲስ አበባ ከተማ ለሚታየው የትራንስፖርት እጥረት መፍትሄ ለመስጠት የተወሰዱ ተግባራት ቢኖሩም አሁንም የአቅርቦት ችግር ይታያል፡፡ ለዚሀ ሕብረተሰቡን ከተለያዩ ጉዳዩቹ እያስተጓጎለው ለሚገኝ ችግር መፍትሄ በመስጠት ላይ መግባባት ላይ ተደርሷል ፡፡     

 

ዘላለም ግዛው       

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

የጎብኝዎች ብዛት

0002420426
TodayToday115
YesterdayYesterday7811
This_WeekThis_Week24097
This_MonthThis_Month100001
All_DaysAll_Days2420426

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።