ክርክር የወለደው ክርክር

09 Oct 2017

   

አቶ ዘካርያስ ሄራኖ                           ወይዘሮ አንቺነሽ ተስፋዬ                   አቶ ተስፋይ ደገፍ

 

እንደ መነሻ

አቶ ዘካርያስ ሄራኖ በአራዳ ክፍለ ከተማ ወረዳ 09 40 ዓመት በላይ ኖረዋል፡፡ ለዘመናት የኖሩበት ቤት የእራሳቸው እንዳልሆነ በመግለፅ አግባብነት የጎደለው አሠራር እንዲሁም አስተዳደራዊ በደል እየደረሰባቸው ስለመሆኑ ለዝግጅት ክፍላችን አስረድተዋል፡፡

የአራዳ ክፍለ ከተማ ወረዳ 09 አስተዳደር በበኩሉ፤ ክሱ መሰረተ ቢስ ከመሆኑም ባሻገር ህጋዊ አሰራር እና ቅደም ተከተሉን ያልጠበቀ የመብት ጥያቄ በመሆኑ ለመቀበል መቸገሩን ይናገራል፡፡ በተጨማሪም ወረዳው በመልሶ ማልማት ውስጥ ያለ በመሆኑ የመልካም አስተዳደር ጥያቄዎች የተበራከቱበት እንደሆነ ያምናል፡፡ ይሁንና ሁሉም ጥያቄዎች ህጋዊ አሰራርን ተከትለው እስከመጡ ድረስ ምላሽ ለመስጠት ዝግጁ መሆኑን የወረዳው የሥራ ኃላፊዎች ይገልፃሉ፡፡

የአቶ ዘካሪያስ ጥያቄዎች

አቶ ዘካሪያስ 1981 .ም መንግስት ባወጣው ህግ መሰረት ክፍት ቦታ ካለ ቤት ሠርታችሁ መጠቀም ትችላላችሁ ስለተባለ አሁን ያሉበት ቦታ ላይ ቤት እንደገነቡ ይናገራሉ፡፡ ቦታውንም ከግለሰብ በስጦታ እንዳገኙ ነው የሚናገሩት፡፡ ሦስተኛ ወይንም አራተኛ ወራሾች ካልሆኑ በስተቀር ስጦታውን የሰጧቸው ግለሰብም ሆኑ በወቅቱ የነበሩት ምስክሮች አሁን በሕይወት የሉም፡፡ ይሁንና በፅሁፍ የተደገፈ መረጃ እንዳላቸው በመጠቆም አሁን እየኖሩበት ያለው ቤት ህጋዊ እና የራሳቸው እንደሆነ ይናገራሉ፡፡ እርሳቸውን ጨምሮ ቤተሰባቸውን በከፍተኛ የኑሮ ጫና ውስጥ ስለሆኑ የንግድ ፈቃድ አውጥተው መስራት ይሻሉ።

አቶ ዘካሪያስ ሄራኖ በተደጋጋሚ 1138 የቤት ቁጥር የተመዘገበው የራሳቸው በመሆኑ ህጋዊ እውቅና እንዲሰጣቸው፣ ፈቃድ አውጥተው ለመስራትም የንግድ ፈቃድ ጥያቄ አቅርበዋል። እንዲሁም ቀደም ሲል በቤቱ ይገባኛል ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ጋር ተከራክረው ማሸነፋቸውን ያስታውሳሉ፡፡ ፍርድቤትም ቤቱ የእርሳቸው ስለመሆኑ የሚያስረዳ ፍርድ በመስጠቱ የንብረቱ ባለቤት እርሳቸው ስለመሆናቸው እንዲረጋገጥላቸው በርካታ ደብዳቤዎችን ለወረዳው ማመልከታቸውን ይናገራሉ፡፡ይሁን እንጂ ‹‹ቦታው የመንግስት ነው፡፡ ኪራይም አትከፍልም ስለዚህ ንግድ ፈቃድ አይሰጥህም›› ተባልኩ ይላሉ፡፡ ቀደም ሲልም በቤቱ ይገባኛል ጥያቄ ከኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ጋር ባደረጉት ክርክር በሁለት የፍርድቤት ውሳኔ ይዘው ቤቱም የራሳቸው ስለመሆኑ እንደተረጋገጠ የፍርድ ቤት መረጃ እንዳላቸው ይናገራሉ፡፡ ዳሩ ግን ወረዳው የፍርድቤት ውሳኔ ለማክበር ፈቃደኛ ባለመሆኑ ቅሬታቸውን ይገልፃሉ፡፡

አቶ ዘካሪያስ ሄራኖ መብታቸው እንዳይከበር፤ የወረዳው የሥራ ኃላፊዎች ጫና እየፈጠሩባቸው እንደሆነ እና ህጋዊ መብታቸውን ለመጠየቅ በሚያደርጉት ጥረት ላይ እክል እየፈጠሩባቸው መሆኑን ይናገራሉ፡፡ በተለይ ደግሞ የሥራ አስኪያጁ እና የሥራ አስፈፃሚው ጫና የበረታ ነው የሚል እምነት አላቸው፡፡

«ሌላው ቀርቶ ጉዳዩ በህግ ተይዞ ለጥቅምት 06 ቀን 2010 .ም ብይን ለመስጠት በይደር የተያዘ ጉዳይ ነው፡፡ ይሁንና የወረዳው ሥራ አስኪያጅ ከደንብ ማስከበር ጋር በመሆን በሐምሌ ወር 2009 .ም መኖሪያ ቤቴ በር ላይ ወረቀት ለጥፈው ሄዱ» የሚሉት አቶ ዘካሪያስ በቀጠሮ ላይ እያለ እንዲሁም ጠበቃ አቁመው እየተከራከሩ ሳለ የመኖር ህልውናቸውን እያናጉት እንደሆነ ይገልፃሉ፡፡ «የመልካም አስተዳደር እጦትን በተመለከተ ጥያቄ ባነሳሁ ቁጥር ከባድ ጫና ውስጥ እየገባሁ ነው» ይላሉ፡፡ በተለይም በወረዳው ስላለው የመልካም አስተዳደር ግድፈት፣ ኪራይ ሰብሳቢነት እና በሌሎች ጉዳዮች ላይ የሰላ ሂስ እየሰጡ በመሆናቸው ጥርስ ውስጥ እንዳስገቧቸው ያስረዳሉ፡፡

ከወራት በፊት በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ላይ በወረዳው የነበረው የኪራ ሰብሳቢነት መንሰራፋት አስመልክቶ በአጀንዳ አምድ በወጣው የእርሳቸው ጽሁፍም ጫና እንደደረሰባቸው ያስታውሳሉ፡፡ አሁን በፍርድ ቤት በተያዘው ጉዳይ ከወረዳው ሥራ አስኪያጅ ዛቻ ተፈጽሞባቸው ለፖሊስ ቢያመለክቱም ጉዳዩ በቸልታ እንደታለፈና ስለመብታቸው በግልፅ ቢያስረዱም ሰሚ እንዳላገኙ በምሬት ይናገራሉ፡፡ በአሁኑ ወቅትም እየኖሩበት ያለው ቤት የግለሰብ እንጂ ወረዳው እንደሚለው የመንግስት አይደለም ባይ ናቸው፡፡

የወረዳው የሥራ ኃላፊዎች ምላሽ

በአራዳ ክፍለ ከተማ የወረዳ 09 ሥራ አስኪያጁ አቶ ተስፋይ ደገፍ እንደሚሉት፤ ‹‹እንኳንስ አንድ ግለሰብ ጋር እሰጣ እገባ ውስጥ እጄን ላስገባ ቀርቶ መንግስት የሰጠንን ተልዕኮ ለመፈፀም እንኳን በቂ ጊዜ የለም፡፡ ስለዚህ ይህ ህጋዊ አሠራርን እና ደንብ ተከትሎ መፍትሄ የሚሰጠው እንጂ ግለሰባዊ ግጭትን የሚፈጥር ባለመሆኑ ክሱ አግባብ አይደለም›› ባይ ናቸው፡፡

ነገር ግን አቶ ዘካሪያስ 1984 .ም ወንድማቸው ቤት ለመጠለል መሸኛ እንዳመጡ ያስታውሳሉ፡፡ እናም የቤት ቁጥር 1138 የወንድማቸው ቤት ነው፡፡ አቶ ዘካሪያስ ደግሞ 1138/ለ ውስጥ ነው የሚኖሩት፡፡ ይህ ቤታቸው ደግሞ ምግብ ማብሰያ የነበረ እና በሂደት የተሠራ እንደሆነ ነው የሚናገሩት፡፡ ቆርቆሮ ቤት ለመሥራት ለመንግስት አካላት ጥያቄ ማቅረባቸውንም ለአብነት በማንሳት የቤቱ ባለቤት አለመሆናቸውን ያስረዳሉ፡፡ ሌላው ቀርቶ ይህ ቤት የአፈር ግብር እንኳን ያልተከፈለበት መሆኑን ነው የሚያስረዱት፡፡

«በአጠቃላይ አሁን የሚኖሩበት ቤት ከዋና ፋይላቸውም ሆነ ሌሎች መረጃዎች ሲጣራ የሚያሳየው ቤቱ የቀበሌ መሆኑን ነው፡፡በዚህም የግለሰብ ነው ማለት ያስቸግራል» ይላሉ፡፡ይሁንና በተለያዩ ወቅቶች ቅሬታ ማቅረባቸውን ያስታውሳሉ፡፡ በዚህም መሰረት «ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ተመድቦ ጉዳዩን አጣርቶ ከውሳኔ ላይ ደርሷል፡፡ በዚህም ቤቱ የእርሳቸው ባለመሆኑ ከመንግስት ተከራይ ሆነው እንዲኖሩ ቢነገራቸውም ፈቃደኛ አልሆኑም» ሲሉ ያስረዳሉ፡፡

በአራዳ ክፍለ ከተማ የወረዳ 09 ዋና ሥራ አስፈፃሚዋ ወይዘሮ አንቺነሽ ተስፋዬ በበኩላቸው፤ «በወረዳው ላይ በሥራ ኃላፊነት እስከተመደብኩ ድረስ ዜጎችን በእኩል ዓይን የማየት እና የማገልገልግ ሙያዊም ሆነ የሞራል ግዴታ ስላለብኝ አሁን የቀረበው ክስ ከስም ማጥፋት በዘለለ ትርጉም የለውም፡፡ ግለሰቡ አሁን ባለው ሂደትም በህግ አግባብ በመሄድ አልተከበረልኝም የሚሉትን መብታቸውን እንዲከበር ጥረት ማድረግ መብታቸው ነው» በማለት ነው ያለውን ሁኔታ የተናገሩት፡፡

«እንዲያውም አቶ ዘካሪያስ በወረዳው የሚፈፀሙ ህገወጥ ግንባታዎች እና ኢ-ህጋዊ ክንውኖችን የሚከታተሉ፣ መስመር እንዲይዝ መረጃ የሚሰጡ እንዲሁም ከህዝብ ክንፍ ጋር በሚደረጉ ውይይቶችም ጠቃሚ ሃሳብ የሚያመነጩ የወረዳው ነዋሪ ናቸው፡፡ በዚህም ጤናማ ግንኙነት እና ተግባቦት ያለ በመሆኑ ቅር የሚያሰኝ ነገር የለም» ይላሉ፡፡ ይሁንና እርሳቸው በተሰጣቸው ኃላፊነት ልክ በወረዳው ያሉ ጉዳዮች እንደሚከታተሉ እና ሁሉም በህግ አግባብ ፈር እንዲይዝ ጥረት በማድረግ ለአድሏዊ አሰራር በር መክፈት እንደሌለባቸው ይናገራሉ።

የቅሬታ አጣሪ ኮሚቴ የውሳኔ ኀሳብ

አቶ ዘካሪያስ ሄራኖ ‹‹ወረዳው የሚያስተዳድረው ባልሆነው ይዞታዬ ወረዳው መብቴን ከልክሎኛል፣ የፍርድቤት ውሳኔ ተፈፃሚ አልሆነልኝም እና ለክፍለ ከተማው ወረዳው ቤቱን አስተዳድራለሁ ያለበትን ማስረጃ ጠይቄ ተከልክያለ›› ብለው ባቀረቡት አቤቱታ፤ አቶ ግርማ ኃይሉ፣ አቶ አሳዬ ዘላለም፣ አቶ ንማኒ ዱላ እና አቶ አብርሃም ግርማይ የተባሉ ግለሰቦች ሥም እና ፊርማ ባረፈበት እንዲሁም የውሳኔ ሃሳብ በተሰጠበት ሰነድ ላይ አቶ ዘካሪያስ ሄራኖ ጉዳይን እንዲህ ሲሉ ሪፖርት አድርገዋል፡፡

የቤት ቁጥሩ 1138 ‹‹አመልካች ምንም እንኳን በይዞታው ላይ ምንም መብት የሌለውን ቤተ ክህነት በፍርድቤት በመርታት የግሌ ይዞታ ነው በሚል ያቀረቡት የቤት እድሳት ፈቃድ ማስረጃ የይዞታ ማረጋገጫ ሆኖ ሊያገለግል ስለማይችል፤ እንዲሁም ውሃ እና መብራት ያስገቡበት ማስረጃ ለማቅረብ ፈቃደኛ ባለመሆናቸው ለመኖሪያ ቤቱ ኪራይ የተተመነበትንና ውሃ በመንግስት ስም ያስገቡበትን ደብዳቤ እንደ ማስረጃ በመጠቀም ቤቱ የመንግስት ነው በማለት የወረዳው ባለቤትነት በህግ አግባብ እንዲረጋገጥ በመደበኛ ፍርድቤት በአመልካች ላይ ክስ እንዲመሰረት የውሳኔ ሃሳብ አቅርበናል›› ይላል፡፡ ኮሚቴው በአቶ ዘካሪያስ ጉዳይ የውሳኔ ሃሳብ ለማቅረብም በ ‹‹25/01/94 .ም ስድስት ብር ኪራይ እንዲከፍሉ የተተመነበት፣ 28/01/94.ም ማስረጃ ባለማቅረባቸው ዕድሳት የተከለከሉበት እንዲሁም በ22/07/90 .ም ውሃ በመንግስት ሥም እንዲያስገቡ ደብዳቤ የተፃፈላቸው መሆኑ›› በአስረጅነት የዳሰሳቸውና ለውሳኔውም የተጠቀመባቸው መረጃዎች እንደሆነም ይገልጻል፡፡ በተጨማሪም የቤቱ ሁኔታ ‹‹ያልተመዘገበ›› እንዲሁም ቤቱ ተመዝግቦ የሚገኝበት ሁኔታ ‹‹የራስ›› የሚል የተምታታ ሃሳቦችን ይዟል፡፡ ቅሬታው ያለውሳኔም ከጥቅም 07 ቀን 2007 ጀምሮ እስከ 21/09/2009 .ም በሰጡት ውሳኔ ላይ ተገልጿል፡፡

ከኋልዮሽ ታሪክ በጥቂቱ

በአሁኑ ወረዳ 09 በቀድሞ አጠራሩ ደግሞ ወረዳ 14 ቀበሌ07 አስተዳደር ሊቀመንበር ለአዲስ አበባ ውሃና ፍሳሽ አገልግሎት በማህተምና በቁጥር ተደግፎ ከፃፉት ደብዳቤ ውስጥ አንዱ እንዲህ ይላል፡፡ ‹‹በወረዳ 14 ቀበሌ 07 አስተዳደር ውስጥ በቤት ቁጥር 1ኛ አቶ ዘካሪያስ ሆራኖ የቤት ቁጥር 1138/ለ፣ 2ኛ ወይዘሮ መብራት ታደሰ የቤት ቁጥር 11363ኛ አቶ ፍቅሩ ደምረው የቤት ቁጥር 11404ኛ ወይዘሮ ዘነበች ወልደሃወሪያት የቤት ቁጥር 11335ኛ አቶ አንዳርጋቸው በየነ የቤት ቁጥር 1138 ነዋሪ የሆኑት ውሃ በመቅዳት ለችግር የተጋለጡ መሆናቸውን ጠቅሰው ይህንን ችግር ለመቅረፍ እንዲቻል ውሃ እዲገባልን የትብብር ደብዳቤ ይፃፍልን ሲሉ ጠይቀውናል፡፡

ስለሆነም ከላይ ስማቸው እና የቤት ቁጥራቸው የተጠቀሱት የውሃ ችግር ያለባቸው በመሆኑ ይህንን ችግራቸውን ለመቅረፍ እንዲችሉ የቧንቧ መስመር ቤቱ የቀበሌ መሆኑ ታውቆ በቀበሌ ስም ውል ሞልተው ውሃው ቢገባላቸው በእኛ በኩል የምንደግፍ መሆናችንን እንገልፃለን›› ይላል፡፡

መስከረም 28 ቀን1994 .ም በዚሁ ቀበሌ ሊቀመንበር የተፃፈው ሌላኛው ደብዳቤ ደግሞ ‹‹በቀበሌያችን የቤት ቁጥር 1138/ለ ነዋሪ የሆኑት አቶ ዘካሪያስ ሂራኖ የምኖርበትን ቤት ለማደስ እንድችል ፍቃድ ይሰጠኝ ሲሉ ጠይቀዋል፡፡ በዚሁ መሠረት የተጠቃሹ መኖሪያ ቤት ምንም ዓይነት ኪራይ የማይከፈልበትና ያልተተመነ በመሆኑ የዕድሳት ጥያቄ የሚፈቅደው የወረዳ 14 ሥራና ከተማ ልማት ጽህፈትቤት የይዞታ ማረጋገጫ በመፈለጉ ጥያቄያቸውን ለማስተናገድ ያልቻልን መሆናችንን እያሳወቅን ቤቱ ተተምኖ ሕጋዊ የሚሆንበት መንገድ ይመቻች ዘንድ ተገቢው መመሪያ እዲሰጥበት›› ሲል ለወረዳ 14 አስተዳደር ጽህፈትቤት አሳውቋል፡፡

ጉዳዩ በምን ደረጃ ላይ ይገኛል?

አቶ ዘካሪያስ እንደሚሉት፤ እርሳቸው እና ወረዳው በይገባኛል የሚወዛገቡበት ቤት ጉዳይ በህግ አግባብ በመታየት ላይ እንደሆነ ለጥቅምት 06ቀን2010 .ም ብይን ለመስጠት ቀጠሮ መያዙን ያስረዳሉ፡፡

ሥራ አስፈፃሚዋ ወይዘሮ አንቺነሽ በበኩላቸው፤ በእነርሱ በኩል የፍርድ ቤት ቀጠሮም ሆነ ክስ እንዳልተጀመረ ይናገራሉ፡፡ ስለሆነም በፍርድ ሂደት ላይ ነው የተባለው መሰረተ ቢስ እና ከእውነታው የራቀ እንደሆነ ነው የሚናገሩት፡፡ ይልቁንም አቶ ዘካሪያስ ጋር ያለውን እሰጣ እገባ መፍትሄ እንዲሰጠው በህግ አግባብ ውሳኔ እንዲያገኝ ወደ ክስ ሂደት ለማምራት በሂደት ላይ እንደሆኑ አስረድተዋል፡፡

መጨረሻው ምን ይሆን?

አሁን ባለው ሁኔታ አቶ ዘካሪያስ በቤቱ ውስጥ እየኖሩ ነው። ወረዳው ከቅሬታ አቅራቢው ጋር ከስምምነት ላይ ባለመድረሱ መረጃ አቀናብሮ፤ ፋይሉን አደራጅቶ ክስ ለማቅረብ ተዘጋጅቷል፡፡ መረጃዎችን አደራጅቶ እደጨረሰና ከህግ ክፍልም ጋር ምክክር እንዳደረገበት ይናገራል፡፡

አቶ ዘካሪያስ ሄራኖ በበኩላቸው፤ በቤቱ ውስጥ የተሻለ ኑሮ ለመኖር ባለቤታቸው በሰለጠኑበት ሙያ ስራ ለመስራት አስበዋል፡፡ በገቢም ራሳቸውን ለማሳደግ ህልማቸው ነው፡፡ ዳሩ ግን እርሳቸው ባሉበት ቤት ምንም ክፍያ ሳይፈጽሙ እየኖሩበት፤ ወረዳው በሃሳብ እንጥልጥል እደቀጠሉ ነው፡፡ «የንግድ ፈቃድ ይሰጠኝ፤ ሰርቼ ልለውጥ» የሚለው ጥያቄያቸው በተደጋጋሚ ለወረዳው ቢያቀርቡም ምላሽ ሊያገኙ አልቻሉም፡፡ የዚህን ክርክር መጨረሻ የዝግጅት ክፍሉም በይደር በጥያቄ ይዞታል፡፡ ለመሆኑ ለአመታት በክርክር የቆየው ቤት ለማን ይገባ ይሆን?

 

ክፍለዮሐንስ አንበርብር

 

 

ማህበራዊ ድረገፃችንን ይጎብኙ

 

የጎብኝዎች ብዛት

0004469276
TodayToday4693
YesterdayYesterday12042
This_WeekThis_Week18898
This_MonthThis_Month100001
All_DaysAll_Days4469276

            በኢትዮጵያ ውስጥ የተገነባው የመጀመሪያው ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኢትዮኑክስ ስርጭት ላለፉት 8 ዓመታት (1999-2007 ..) በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት፣ በኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ላለፍት 2 ዓመታት እንዲሁም በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ወርሃዊ ጋዜጣ ላይ ላለፈው 1 ዓመት በተግባር ተሞክሮ ሥራ ላይ ውሏል። ይህ ድረገጽ በኢትዮኑክስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ላይ ተገንብቶ የሚሰራ ነው።