Haalli guddina Chaayinaa biyyoota guddinarra jiraniif ergaa maalii dabarsa? Featured

18 Feb 2017

Giddu galeessa daldalaa addunyaa,Beejiingi

Chaayinaan waggoota muraasa dura hiyyummaa hamaa keessa turte. Gulantaa guddinaanis tarree Itoophiyaa turuushee seenaan biyyattii ni ibsa. Haa ta’u malee, humna namaa dabalatee qabeenya dacheesheerra jiru qixa sirriin fayyadamuun yeroo gabaabaa keessatti raaree hiyyummaa keessaa ba'uu dandeesseetti. Yeroo ammaa guddina dinagdeen addunyaarratti sadarkaa 2fa qabachuun addunyaa ajaa’ibsiisteetti.

Itoophiyaatti Ambaasaaddarri Chaayinaa Mistar Laa Yiifaan akka dubbatanitti Chaayinaatti ‘’Misoomni ummataan ummataaf,” yaadni jedhu kabaja guddaatu kennamaaf. Guddinniifi misoomni biyyattii kamiyyuu fedhii ummata biyyaarratti kan bu’uureffamedha. Guddina ariifachiisaa galmeessuun kan danda’ames fedhii ummataa dursuun ummata abbummaan misoomarratti hirmaachisuuni. Haaluma kanaan cimsanii hojjechuun ummata miliyoona 700 hiyyummaa hamaa keessaa baasuun danda’ameera. Gama galiin garaagarummaan galii lammiilee biyyattii hagas mara kan gargar faggaatu miti. Imaammatni ummata biyyattii guddina dinagdee biyyattiirraa walqixa hirmaachisu qixa sirriin diriiree jira.

Haaluma walfakkaatuun gorsaa mootummaa biyyattii kan ta’an Mistar Yaangi Ji’eechi akka jedhanitti, Chaayinaan guddachuuf jecha imaammata biyya kamiiyyuu kireeffachuuf hindirqamne, faana warra guddataniis dunuunfattee hinhordofne caalaatti falaasama mataasheen guddatte malee. Garuu ummata addunyaa waliin hojjetanii walqixa fayyadamuutti ni amanti. Gochaa olaantummaafi gadaantummaa cimsitee balaaleffatti, cophii bishaanii walitti dhufee akkuma garba guddaa uumu, mi’eessituun garagaraa akkuma walitti dhufee nyaata mi’eessu Chaayinaanis addunyaa walqixxummaan, walkabajuufi bu’aa waliin qooddachuun keessatti mirkanaa’e uumuuf ni hojjetti. Kana milkeessuufis sagantaalee garagaraa sadarkaa idila addunyaatti diriirsitee hojiitti hiikaa jirti.

Akka Mistar Yaangi jedhanitti Chaayinaan guddina dinagdee addunyaaf %30 gumaachuurra darbee bara 1950-2016tti ummata addunyaa gargaaruuf maallaqa biyyattii yuhaan biliyoona 400 gumaachiteetti. Kana malees bara 2013tti sagantaan,’The Road and Belt Initiative’ jedhamuun misooma ummatni addunyaa walqixa irraa fayyadamaa ta’u diriirsuun cinatti aadaa waliin hojjetanii waliin guddatan akka dhugoomu taasisaa jirti. Sagantaan kun biyyoota 100 oliifi dhaabbilee idila addunyaa 40 ta’an kan of keessatti hammate yommuu ta’u bu’uuraalee misooma biyyoota addunyaa kan akka daandiifaa walqabsiisuus of keessaa qaba. Haaluma kanaan, daandii guddichi biyyoota Afriikaa Bahaa walqabsiisuuf ijaaramaa jiruufi daandiin baaburaa saffisaan Eeshiyaafi Awurooppaa walqabsiisu yaada kana bu’uureffachuuni. Maallaqa doolaara Ameriikaa miliyoona 250 Chaayinaan liqiin Itoophiyaaf kennuuf murteessite qaama sagantichaati.

Kana malees, pirezdaantiin biyyattii Zyi Jiinpiing yaa’ii Amajjii darbe Jenevaatti adeemsifamerratti haasaa taasisaaniin akka ibsanitti, biyyisaanii biyya kamiyyuu waliin hojjettee karaa iftoominaafi walqixxummaan fayyadamuuf sagantaalee garagaraa diriirsaa jirti. Haaluma kanaan, waggoottan shanan dhufanitti wantoota alaa galchituuf baasii doolaara Ameeriikaa tiriliyoona saddeet, investaroota alaa hawwachuun galii doolaara Ameeriikaa biliyoona 600 akkasumas biyyoota adda addaa keessatti invastii gochuuf baasii doolaara Ameeriikaa 750 akkasumas, guddina tuuriizimii addunyaaf baasii doolaara Ameeriikaa 700 hojiirra oolchuuf ni hojjetti. Kun ammoo sadarkaa addunyaatti carraa hojii uumuu keessatti shoora guddaa taphata.

Kanaafuu, imaammatni Chaayinaa kun Itoophiyaa dabalatee biyyoota baay’ee fayyadamoo taasisa.

Xiinxallii Oduu

Waaqshuum Fiqaaduutiin

Miidiyaa Hawaasummaarratti

 

Lakkooftuu dubbistootaa

0000474944
Har'a/TodayHar'a/Today700
Kaleessa/YesterdayKaleessa/Yesterday1636
Torban kana/This_WeekTorban kana/This_Week7710
Torban darbe/This_MonthTorban darbe/This_Month21045
Guyyaa mara/All_DaysGuyyaa mara/All_Days474944

       The first Ethiopian Locally Developed Ethionux Operating System, that has been under trial since the last 8 years(2007-2015) in Ethiopian Press Agency, Ethiopian News Agency for the past 2 Years & Ethiopian Revenues And Customs Authority for the past 1 Years , has now become fully operational. This website is built up on the operating system of Ethionux.