Baadimmeefi waliigaltee Aljersi Featured

12 Jun 2018

Itoophiyaafi Eertiraan waggoota 27 darbaniif guutummaatti nagaa argatanii hinbeekan. Guutummaattis waraana keessa kan hingalle, garuu ammoo walqoccollaafi waldoorsisaa hanga har’aa turuunsaanii kan beekamuudha.

Kanarraa kan ka’e xiinxalootni siyaasaa guutummaaatti nagaas; waraanas miti ('no peace no war') jechuun waamaa turaniiru. Kunimmoo sirna mootummaa biyyoota lameenii gidduutti garaagarummaa guddaa waan uumeef, lammiileen Itoophiyaafi Eertiraa baroota hedduuf waliin jiraataa turan osuma waljaalatanii dirqamaan walitti akka hindhufne dhorkamaa turaniiru. Kun hanga har’aattillee ittuma fufee jira.

Rakkoo kana furuuf Dhaabbanni Mootummoota Waltanii Mootummootni Walta'anii (DhBMW)yaaliiwwan adda addaa taasisaa turanis milkaa’uu hindandeenye. Kunimmoo baroota darban keessatti ejjennoon mootummoota lameenii abbummaa Baadimmeerratti qabaniin waldhiittaan waan tureef hariiroon Itoophiyaafi Eertiraa akka hinfuramne hanga har’aatti hudhee kan qabeedha.

Dhimmuma kana hundeerraa furuuf koreen raawwachiistuu hojii Adda Warraaqsa Dimokraasummaa Ummattoota Itoophiyaa (ADWUI) Kibxata darbe walga’ii idileesaa gaggeeffateen, waliigalteen Aljersi Baadimmeen kan Eertiraa ta’uu murteesseefi daangaarratti murtee komishinii DhBMW dhimma daangaa biyyootaarratti hojjetuun waggoota digdama dura murteeffame guutummaatti fudhachuun hojiirra oolchuuf murteessuusaa beeksiseera.

Sababa kanaanis bal’inaan ibsa kan kenne yoo ta’u, “Ummattootni biyyoota lameenii faayidaa qofaan osoo hintaane dhiigaan waan walitti hidhamaniif mootummaan Itoophiyaa waliigaltee Aljersiifi murtee komishinichaa guutummaatti fudhatee hojiitti hiikuuf, akkasumas hojiirra oolmaasaa kutannoon kan hojjetu ta’uu ibseera.

Mootummaan Eertiraas ejjennoo Itoophiyaa fudhachuun yaada nagaa calaqqisiisuu akka qabu gaafatameera. Kanas yoo ibsu, “Mootummaan Eertiraas ejjennoo walfakkaatu fudhachuun haalduree tokko malee waamicha keenya gaarummaan ilaaluun hariiroo gaarii kanana ummattoota obboleewwan lamaan gidduu ture iddootti deebisuuf akkasumas hojiirra oolmaasaa shakkii tokko malee akka hojiirra oolu ni gaafanna!” kan jedhu ture.

Hariiroo biyyoota lameenii fooyyessuuf waggoota digdamman darban keessatti tattaaffiiwwan garagaraa taasifamanis osoo hinmilkaa’iin waan hafeef waliin jireenya lammiileerratti dhiibbaa guddaa uumaa tureera. Kana hambisuufis ejjennoo kanaan duraarra adeemsaafi tooftaa addaatu barbaachisa jechuun Ministirri Muummee Mootummaa RFDI, Doktar Abiyyi Ahmad ummata Itoophiyaaf ibsaniiru.

Yeroo hundumaa lammiilee daangaarra jiraatanirratti akka hintasgabboofne gochuun sodaaf isaan saaxileera. Waggoota digdamman darban keessatti dhiibbaa hawaas-dinagdeefi siyaasaa geessisaa tureera. Hariiroon biyyoota lameenii fooyya’uunsaa nagaafi tasgabbii biyyoota Afrikaa Bahaatiif furmaata waaraa ta’a” jechuunis hubachiisaniiru.

Murtee ADWUIn dabarse kana ilaalchisee paartiileen siyaasaafi hayyuuleen adda addaa yaada Gaazexaa Bariisaafi Addis Zamaniif kennaniin deggarsaafi sodaa qaban ni eeru.

Obbo Tigistuu Awwaluu dura taa’aa Paartii Andinnat yoo ta’an, waggoota digdamaa booda murteen akkasii darbuunsaa gaariidha jedhu. Keessumaa ejjennoon mootummaa Eertiraa ifatti kan beeksifamu taanaan tarkaanfichi hariiroo biyyoota lameenii sirnaan fooyyessuu danda’a. Kunimmoo baroota darban keessa hawwamaa kan tureedhaa jedhu.

Haa ta’u malee, ADWUIn marii ummataa malee akkuma tasaa walga’ii gaggeesseen lafa Baadimmee Eertiraaf dabarsuuf murteessuunsaa balaa qabaachuu danda’a jechuun sodaa qaban ibsu.

Kunis, waliigaltee Aljersirratti Komishiniin Dhimma Daangaa Biyyoota Addunyaa eegsisu ragaalee sirna kolonii bu’uureffachuun Baadimmeen kan Eertiraa ta’uu murteesse hanga har’aatti gama mootummaa Itoophiyaatiin mormiin taasifamaa tureera.

Ummatni laficharra jiraatu lammii Itoophiyaati. Fedhiin uammata kanaas daangaa Itoophiyaa keessatti qabamanii jiraachuu akka ta’e himamaa tureera jechuun ibsu.

Lafti kan Eertiraa yoo ta’e, lammiileen achirra jiraatan gara kamitti cituu akka danda’an sirnaan ilaaluun barbaachisaadha jedhu.

Kana gochuuf ammoo mootummaan Itoophiyaa yaadaafi fedhii ummataa bu’uureffachuun murteessaa ta’uu yaadachiisu. Ejjennoon mootummaa Eertiraas dhaabbii waan hinqabneef kallattii hundaan xiinxaluun hundarra fala ta’aa jedhu. Paartiileen siyaasaas gahee irraa eegamu bahachuu akka qaban gorsu.

Yunivarsiitii Maqalee kutaa saayinsii siyaasaatti Gargaaraan Pirofesaraa Marasaa Tsahaayi gaafdeebii Gaazexaa Addis Zaman waliin taasisaniin, waliigaltee Aljersi ilaalchisee duras ta’e Itoophiyaan fudhachuu kan didde murteessaa osoo hintaane adeemsa hojiirra oolmaasaati jechuun yaadatanii, ammas wanti haaraan kan hinuumamne ta’uu dubbatu.

Kunis, akkuma kanaan dura barame Itoophiyaan naannawichatti fedhii nagaafi tasgabbiin akka uumamu dabalataan waan barbaadduufi, jedhu.

Dhimmi murteessaan garuu murteen kun maaliif amma barbaadame kan jedhu yoo ta’u, wayita ammaa mootummaan Ameerikaa walitti bu’iinsi Itoo-Eertiraa yeroo kamirrayyuu caalaa furmaata akka argatuuf dhimmamuurratti akka argamu dubbatu. Kunimmoo fedhiin Ameerikaan Kaabaa, Ruusiyaafi Chaayinaan biyyoota Afrikaa bahaarratti qaban daran guddachuusaa kan mul’isuudha jedhu.

Kanaaf, hojiirra oolmaan murtichaa dhiibbaa biyyoota kanneeniitiin akka hintaaneef mootummaan eeggannoo guddaadhaann raawwachuu akka qabu yaadachiisu.

Kanas ta’e sana Itoophiyaan murtee hineegamne dabarsuun fedhii nageenya waaraatiif qabdu ifatti beeksifteetti. Kunis sababoota mootummaan Eertiraa tarreessaa tureef deebii quufsaa kan kenne ta’uunsaas amanameera.

Mootummaan Eertiraas ejjennoo walfakkaatu qabachuun deebii kennuu yoo dhabe kufaatiin siyaasa biyyoota lameeniirra dhaqqabuu akka danda’u hayyuuleen kunneen ni tilmaamu. Waliigalteerra geenyaan garuu waliin jireenyi ummattootaa hunda ol cimee kan itti fufuudha. Kan ta’uu qabus kanuma jedhan.

Balballoommii Oduu

Takkaallin Gabayyoo

Miidiyaa Hawaasummaarratti

 

Lakkooftuu dubbistootaa

0001817128
Har'a/TodayHar'a/Today3043
Kaleessa/YesterdayKaleessa/Yesterday3589
Torban kana/This_WeekTorban kana/This_Week7708
Torban darbe/This_MonthTorban darbe/This_Month100001
Guyyaa mara/All_DaysGuyyaa mara/All_Days1817128

       The first Ethiopian Locally Developed Ethionux Operating System, that has been under trial since the last 8 years(2007-2015) in Ethiopian Press Agency, Ethiopian News Agency for the past 2 Years & Ethiopian Revenues And Customs Authority for the past 1 Years , has now become fully operational. This website is built up on the operating system of Ethionux.